Adres siedziby:
ul. Sarego 2
31-047 Kraków
tel. 12 422 88 52
fax 12 422 80 65
Adres do korespondencji:
ul. Krakowska 1
32-083 Balice k. Krakowa
tel. (Centrala) 12 357 25 00
tel. (Sekretariat) 12 357 27 00
fax 12 285 67 33
Dzisiaj jest: wtorek, 21 listopada 2017 16:26:15
Odwiedziło nas: 8440035 gości (dzisiaj: 1389, wczoraj: 1962)
Prace badawcze w 2012 roku

Zwiń wszystko

Zadanie 01-2.00.1

"Modyfikacja oceny wartości hodowlanej i użytkowej pod kątem poprawy cech jakości surowców pochodzenia zwierzęcego"

Cel zadania

ocena możliwości poszerzenia aktualnie stosowanych metod oceny surowców pochodzenia zwierzęcego o cechy jakościowe

Opis

Kontynuowano badania nad określeniem zależności pomiędzy budową histologiczną mięśni a ich cechami jakościowymi (pH, barwa, wodochłonność, zawartość tłuszczu śródmięśniowego, kruchość, tekstura) na przykładzie mięśnia najdłuższego grzbietu (musculus longissimus dorsi), a w konsekwencji określanie pożądanej struktury histologicznej w/w mięśnia warunkującej jego wysoką jakość. Docelowo badaniami objęte zostaną loszki ras wbp, pbz, Pietrain i Puławskiej w liczbie 250 sztuk, po 50 sztuk z każdej z ras. Na obecnym etapie dokonano oceny zwierząt kontrolowanych w stacjach SKURTCh pod względem cech tucznych, rzeźnych i jakości mięsa i wytypowano do badań zwierzęta nie spokrewnione i zróżnicowane pod względem analizowanych cech. Przygotowane preparaty histologiczne wybarwione metodą Pearsa dla 145 zwierząt (50 rasy wbp, pbz oraz 30 rasy puławskiej i 15 rasy Duroc) zostały przeanalizowane pod względem procentowej zawartości poszczególnych typów włókien mięśniowych (STO, FTO, FTG) oraz ich średnicy z wykorzystaniem programu analizy obrazu MultiScan. W każdym preparacie histologicznym analiza objęła minimum 300 włókien każdego rodzaju. Dla zwierząt tych zostały również zebrane dane dotyczące: zawartości mięsa w tuszy, masy polędwicy bez słoniny i skóry, powierzchni „oka” polędwicy, masy mięsa wyrębów podstawowych, szerokości „oka” polędwicy, wysokości „oka” polędwicy, IMFu, jasności barwy, wodochłonności, odczynu mięśnia najdłuższego grzbietu (pH45) i odczynu mięśnia najdłuższego grzbietu (pH24). Wykonano wstępne obliczenia statystyczne oraz analizy uzyskanych wyników.

Określano wpływ potencjału wzrostu kurcząt brojlerów na zróżnicowanie cech jakości mięśni piersiowych oraz prześledzenie procesu kształtowania się fizyko-chemicznych właściwości mięsa normalnego i wodnistego podczas jego dojrzewania w warunkach chłodniczych z równoczesnym określeniem ekspresji i degradacji dystrofiny. Do badan użyto 810 jednodniowych kogutków brojlerów, odchowywanych w standardowych warunkach. W 35 i 42 dniu życia ptaków utworzono 5 grup doświadczalnych po 30 szt. w zależności od osiągniętej przez nie masy ciała. Po uboju z lewego mięśnia piersiowego powierzchownego pectoralis superficialis pobrano próbki i zamrożono je w ciekłym azocie a następnie umieszczono w zamrażarce w temp -80oC do czasu analiz histochemicznych (określenie mikrostruktury mięśni i ekspresji dystrofiny). W 15 minucie po uboju określono pH początkowe mięśni piersiowych. Po 24 godzinnym przechowywaniu tuszek w temp. 4oC z mięśni piersiowych kurcząt ponownie pobrano próbki w celu określenia poziomu i zmian ilościowych dystrofiny oraz przeprowadzono pomiar pH. Mięśnie piersiowe poddano ocenie barwy (CIEL*a*b*) oraz przygotowano próbki do dalszych badań jakości mięsa: wodochłonności, wycieku termicznego, strat po rozmrożeniu, siły cięcia i parametrów tekstury. Przygotowane próbki mięśni piersiowych kurcząt umieszczono w indywidualnych, szczelnych pojemnikach i przechowywano w chłodni w temp. 4oC przez 72 godziny. Po tym czasie określono wielkość wycieku swobodnego, co pozwoliło na identyfikację mięśni wodnistych i normalnych. W czwartej dobie po uboju kurcząt ponownie pobrano próbki w celu określenia poziomu i zmian ilościowych dystrofiny oraz określono pH mięsa. Na ich podstawie zostaną określone m.in. zależności pomiędzy ekspresją i stopniem degradacji dystrofiny w zróżnicowanych pod względem wodochłonności i barwy mięśniach piersiowych kurcząt a wynikami oceny pozostałych cech jakości mięsa z uwzględnieniem tempa wzrostu kurcząt i masy mięśnia piersiowego. Wykonano wstępne obliczenia statystyczne oraz analizy uzyskanych wyników.

Zadanie 01-3.00.1

"Wykorzystanie interakcji genotyp-środowisko w selekcji cech warunkujących jakość surowców i produktów pochodzenia zwierzęcego"

Cel zadania

wykorzystanie interakcji genotyp-środowisko w selekcji cech warunkujących jakość surowców i produktów pochodzenia zwierzęcego

Opis

W ramach realizacji zadania zakończono badania nad efektywnością ekologicznej produkcji mleka krów rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej i polskiej czarno-białej. Stwierdzono, że utrzymywanie bydła rasy PHF w warunkach chowu ekologicznego wraz z rasą polska czarno-biała /ZB/ objętą programem ochrony przy braku intensywnego żywienia skutkuje zmniejszeniem produkcyjności rasy PHF w laktacji a tym samym zbliżenie jej do poziomu wydajności mlecznej rasy ZB. Jednocześnie analizując zawartości poszczególnych składników w mleku badanych krów, stwierdzono, że zarówno zawartość tłuszczu i białka w większości badanych prób była wyższa w rasie ZB niż w PHF. Wydłużenie okresu użytkowania mlecznego krów powyżej 12 miesięcy pozwala pozyskać dodatkowe ilości mleka, jednocześnie skutkuje wzrostem zawartości tłuszczu i białka w mleku. W obrębie sezonu żywienia letniego i zimowego stwierdzono statystycznie istotne różnice w ilości pozyskanego mleka, na korzyść bydła rasy PHF. Zimą mleko charakteryzowało się wyższą zawartością tłuszczu i białka w porównaniu do sezonu letniego.

Zakończono prace nad opracowaniem modelu tworzenia stad bydła mięsnego w oparciu o bydło PHF i Limousine dla potrzeb gospodarstwa ekologicznego. Zgodnie z przyjętym modelem hodowlanym/ 3-letni cykl produkcyjny wg. Dobickiego/ prowadzono prace hodowlane na dwóch stadach. Otrzymano potomstwo pokolenia F1 i F2 w liczbie po 10 sztuk. Przeprowadzono pomiary zoometryczne zwierząt pokolenia F1, F2 przed i po zakończeniu sezonu pastwiskowego. Stwierdzono, że średni wzrost masy ciała w obu grupach wynosił 76 kg. Analiza mas ciała oraz wyrostowości cieląt w pokoleniu F1 i F2 wykazała, że wyższą masą ciała przy urodzeniu /39 kg/ charakteryzowało się pokolenie F1, natomiast pokolenie F2 było lżejsze o 6 kg. Także kaliber cieląt pokolenia F1 był wyższy i wynosił odpowiednio 79 cm w kłębie i 83 cm w krzyżu. W pokoleniu F2 odpowiednio 72 cm i 76cm. Powstałe różnice są efektem krzyżowania wypierającego a tym samy w pokoleniu F2 mniejszym udziałem krwi bydła mlecznego.

Zakończono badania na wpływem ograniczonego żywienia na cechy użytkowe i przydatność technologiczną mięsa różnych zestawów kurcząt rzeźnych. Stwierdzono, że wprowadzenie 6-godzinnej przerwy w dostępie do paszy w ostatnim okresie chowu przyczyniło się do nieznacznego zwiększenia efektywności produkcji zarówno kurcząt Ross 308 jak i Hubbard Flex i spowodowało istotne zmniejszenie otłuszczenia ciała. Jednocześnie przyczyniło się do zwiększenia udziału mięśni piersiowych w tuszce i mięśni nóg. Wprowadzenie ograniczonego żywienia pod koniec okresu produkcyjnego zmniejszyło całkowite straty masy mięśni wynikających z ubytku wody w okresie ich przechowywania i obróbki termicznej. W obydwu badanych grupach genetycznych mięśnie piersiowe kurcząt głodzonych charakteryzowały się mniejszym wyciekiem swobodnym, mniejszymi stratami po rozmrożeniu i mniejszymi stratami termicznymi. Zaobserwowano także tendencję do zmniejszenia twardości, gumowatości i żujności mięśni piersiowych kurcząt Hubbard Flex poddanych okresowemu głodzeniu w dwóch ostatnich tygodniach życia. Z przeprowadzonych badań wynika, że wprowadzenie czasowego ograniczenia dostępu do paszy w końcowym okresie odchowu szybko rosnących kurcząt brojlerów może przyczynić się do poprawy wyników ekonomicznych oraz wywiera korzystny wpływ na jakość tuszki i mięsa.

Zadanie 01-4.00.1

"Określenie markerów genetycznych mających wpływ na poprawę wartości hodowlanej i użytkowej zwierząt gospodarskich"

Cel zadania

ocena zmienności i ekspresji wybranych genów i określenie ich wpływu na cechy użytkowe zwierząt gospodarskich

Opis

W ramach badań mających na celu wykorzystanie polimorfizmu genów do oceny jakości mięsa kurcząt rzeźnych przeprowadzono ocenę rzeźną 100 kurcząt brojlerów z czego 50 sztuk stanowiły kogutki i 50 kurki. Wykazano dużą zmienność w cechach charakteryzujących jakość mięsa. Wyniki te zostaną odniesione do polimorfizmu genów CAPN1 i CADN2 i na tej podstawie określi się czy badane geny mogą być markerami określającymi jakość mięsa kurcząt rzeźnych.

Określano wpływ polimorfizmu genu podlegającemu piętnowaniu genetycznemu GNAS na cechy użytkowe świń. Po oznaczeniu genotypów wybranych do badań zwierząt wytypowano knury, które wykorzystano do kojarzeń w celu otrzymania potomstwa na którym są prowadzone dalsze badania. Przeprowadzono analizę sekwencji DNA w rejonach regulatorowych genów GRB10 i DI03 w celu identyfikacji nowych polimorfizmów. Zaprojektowano pieć par starterów dla rejonu promotorowego 3’UTR DI03 i dwie pary dla regionu promotorowego genu GRB10 oraz siedem par dla rejonu UTR GRB10. Przeprowadzono szereg reakcji HRM PCR (High Resolution Melting) w wyniku których wyodrębniono zwierzęta różniące się sekwencją DNA w określonych fragmentach genów.

Poszukiwano miejsc metylacji sekwencji DNA w genomie konia. Analiza wyników sekwencjonowania BSP CR wykazała metylację cytozyny bądź jej brak w sekwencjach wysp CpG w zależności od badanych tkanek. Wyjątek stanowi mieszany profil metylacji (obecność heterozygot CA) w pojedynczych pozycjach nukleotydowych regionów promotorowych genów DNMT1, TP53, MecP2 oraz ITGAL. W trzech wymienionych genach (z wyjątkiem MecP2) oraz sekwencji w DNA niski poziom metylacji promotorów pokrywa się z wynikami reakcji RT-PCR (obecność transkryptu RNA w badanych tkankach) wskazując na rolę metylacji DNA jako jednego z mechanizmów regulujących transkrypcję genów.

Rozpoczęto badania nad określeniem wpływu polimorfizmu genów SCD i ACACA oraz żywienia na walory prozdrowotne mięsa jagnięcego. Badaniami objęto 354 owce rasy merynos i 300 rasy czarnogłówka od których pobrano próbki krwi. Dopracowano także metodę oznaczania polimorfizmu wymienionych genów, która zostanie wykorzystana w prowadzonych badaniach.

Rozpoczęto badania dotyczące zmienności i ekspresji wybranych genów współpracujących podczas implantacji zarodków u świń oraz genów związanych z jakością mleka zwierząt tego gatunku. W pierwszym przypadku uwzględniono w badaniach po trzy zmiany polimorficzne w genach Wnt7a i HoxA11 oraz cztery w genie HoxA10. Przy badaniach związanych z jakością mleka uwzględniono formy polimorficzne genu MC4R.

Zadanie 01-5.00.1

"Opracowanie metod oceny wartości genomicznej zwierząt gospodarskich z wykorzystaniem technik genetyki molekularnej i genetyki populacji"

Cel zadania

opracowanie metod oceny wartości hodowlanej zwierząt gospodarskich z wykorzystaniem genetyki molekularnej i genetyki populacji

Opis

W ramach badań nad identyfikacją markerów CNV w genomie bydła skorelowanych ze zmiennością cech produkcyjnych, wykonano analizę genotypów w loci 54000 markerów SNP u 48 sztuk bydła rasy PC i HF metodą oznaczeń z użyciem mikromacierzy DNA (Illumina). Wstępna analiza genotypów badanych sztuk obu ras bydła wykazała obecność rasowo odmiennych regionów genomu o zmiennej liczbie kopii (CNV), które mają potencjalny wpływ na poziom cech produkcyjnych bydła mlecznego. Analiza sekwencji 59 zidentyfikowanych regionów CNV u obu ras bydła wykazała obecność regionów QTL oraz genów związanych między innymi z liczbą komórek somatycznych, wydajnością mleka oraz zawartością białka i tłuszczu.

Rozpoczęto badania nad określeniem różnic w profilu ekspresji genów związanych z rozwojem tkanki mięśniowej, metabolizmem oraz strukturą komórek mięśniowych u świń. Dokonano wyboru zwierząt reprezentujących rasy odmienne pod względem wartości cech rzeźnych i tucznych oraz cech jakości mięsa (świnie rasy Pietrain oraz pbz). Z tkanki mięśnia półbłoniastego szynki 4 osobników rasy Pietrain i 4 pbz wyizolowano RNA, w oparciu o które sporządzono biblioteki transkryptomu badanych świń, w celu sekwencjonowania całego transkryptomu badanych osobników na aparacie HiScan SQ (Illumina).

Zadanie 01-6.00.1

"Wykorzystanie metod chromonomiki w doskonaleniu zwierząt gospodarskich"

Cel zadania

molekularna ocena współzależności pomiędzy prawidłowymi i zmienionymi sekwencjami DNA w aspekcie ich wpływu na cechy użytkowe i funkcjonalne oraz ocena procesów fizjologicznych (starzenie się komórek) na funkcjonowanie całego aparatu genetycznego.

Opis

Zakończono badania związane z analizą prawidłowości oraz poszukiwaniem zaburzeń komórek rozrodczych i zarodków koni. Materiał doświadczalny stanowiły: preparaty z oocytami klaczy, preparaty z zarodków uzyskanych po zapłodnieniu i hodowli in vitro, próbki nasienia od ogierów oraz wycinki z jąder końskich. Do analizy ewentualnych nieprawidłowości chromosomowych zastosowano fluorescencyjną technikę in situ z sondami molekularnymi specyficznymi do heterosomów oraz wybranych genów zlokalizowanych na chromosomach autosomalnych.

Stwierdzono że standardowe protokoły fluorescencyjnej hybrydyzacji in situ nie znajdują zastosowania w identyfikacji chromosomów płciowych w oocytach klaczy. Zastosowanie Multicolour FISH z dwoma lub trzema różnymi sondami, pozwala na równoczesną analizę kilku struktur chromosomowych, czego konsekwencją jest szybsza i dokładniejsza analiza. Wykazano, że zastosowanie techniki fluorescencyjnej hybrydyzacji in situ z sondami specyficznymi dla heterosomów jest przydatne do analiza prawidłowości bądź zaburzeń segregacji chromosomów płci w plemnikach. Wykorzystanie dodatkowej sondy, specyficznej dla autosomalnego genu pozwala na pogłębioną analizę zaburzeń ploidalności chromosomów w plemnikach. Stwierdzono, że nieprawidłowości chromosomów płci w plemnikach występowały w układach powodujących najczęściej diagnozowane aberracje u koni (X0, XXX, XXY, XYY). Występowanie pozytywnych korelacji pomiędzy wiekiem ogiera a ilością plemników z nieprawidłowościami liczby chromosomów płci, jest efektem wzrostu częstość zaburzeń procesu spermatogenezy wraz ze starzeniem się ogiera.

Zadanie 02-1.00.1

"Rozwój metod klonowania somatycznego zwierząt gospodarskich"

Cel zadania

rozwój metod klonowania somatycznego kóz i świń

Opis

W ramach realizacji badań wyprowadzono linie klonalne fibroblastów pochodzących z krwi obwodowej kozy, a także z fragmentów tkanki skórnej ucha. Hodowane komórki pasażowano po całkowitym zasiedleniu powierzchni naczyńka hodowlanego i poddawano kriokonserwacji w ciekłym azocie. Przed zabiegiem klonowania (24 h), linie klonalne komórek somatycznych poddawano synchronizacji faz cyklu mitotycznego w stadium G0/G1 metodą deprywacji troficznej (głodzenia), a pożywkę hodowlaną uzupełniano dodatkiem inhibitora deacetylazy histonów (trichostatyną A). Biorcą egzogennego DNA genomowego były enukleowane oocyty, które dojrzałość jądrową (mejotyczną) i cytoplazmatyczną osiągnęły w warunkach hodowli pozaustrojowej. Do dojrzewania in vitro pozyskano 53 oocyty kozy, z których 37 (69,8%) oocytów w stadium metafazy II wyselekcjonowano do klonowania. Do hodowli in vitro przeznaczono 31/37 (83,8%) zrekonstruowanych oocytów. Uzyskano 24/37 (64,8%) dzielących się zarodków, w tym do stadium moruli rozwinęło się, odpowiednio, 18/37 (48,6%) zarodków, a stadium blastocysty osiągnęło 11/37 (29,7%) zarodków klonalnych.

Rozpoczęto badania nad wykorzystaniem nowych inhibitorów deacetylaz histonów do epigenetycznej transformacji komórek-dawców jąder, dojrzewających in vitro oocytów i zarodków klonalnych świń. Wyprowadzono linie klonalne fibroblastów pochodzących z bioptatów układu skórno-powłokowego płodów oraz dojrzałych płciowo osobników. Komórki fibroblastyczne, epigenetycznie modulowane przy użyciu niespecyficznych inhibitorów deacetylaz histonów (trichostatyna A; TSA oraz skryptaid), stanowiły źródło komórek-dawców jąder w procedurze klonowania. Źródłem komórek-biorców egzogennych jąder były dojrzałe in vitro oocyty świni. Efektywność dojrzewania mejotycznego oocytów wyniosła 96,9% (248 dojrzałych oocytów w stosunku do 256 hodowanych oocytów). Ogółem, uzyskano 16/56 (28,6%) oraz 24/58 (41,4%) zarodków klonalnych świni w stadium blastocysty, z oocytów rekonstruowanych z jąder fibroblastów płodowych modulowanych epigenetycznie przy użyciu TSA- i skryptaidu oraz 9/52 (17,3%) i 18/57 (31,6%) z oocytów rekonstruowanych z jąder modyfikowanych epigenetycznie fibroblastów tkanki skórnej dorosłych osobników.

Zadanie 02-2.00.1

"Transgeneza zwierząt gospodarskich dla hodowli i biomedycyny"

Cel zadania

rozwój metod, uzyskiwanie i hodowla transgenicznych zwierząt gospodarskich

Opis

Kontynuowano badania nad opracowaniem nowych metod trensfekcji zygot. Uzyskano 287 zygot króliczych od 22 stymulowanych hormonalnie samic dawczyń. 188 zygoty poddano zabiegowi elektroporacji wektorem P12-eGFP. Zabieg elektroporacji przeprowadzono na urządzeniu AMAXA, stosowanym do transfekcji komórek somatycznych. Przed zabiegiem elektroporacji wektor wprowadzono do przestrzeni okołożółtkowej zygot w stężeniu 2µg/µl (78 zygot) oraz 500 ng/µl (154 zygoty), stosując postępowanie wypraktykowane w metodzie lipomikroiniekcji. Po wprowadzeniu wektora zygoty umieszczano w płynie PBS uzupełnionym 10% dodatkiem FCS i przeniesiono do jednorazowej kuwety elektroporacyjnej. 30 zygot (2µg/µl DNA) transfekowano programem A-023 stosowanym dla embrionalnych komórek macierzystych myszy oraz 30 zygot ((2µg/µl DNA) ) programem A-024 stosowanym dla embrionalnych komórek macierzystych myszy z podwyższonymi parametrami pola elektrycznego. 53 zygoty (500ng/µl DNA) transfekowano programem U-030 stosowanym dla komórek mezenchymalnych, 51 zygot (500ng/µl DNA) programem X-001 stosowanym dla linii komórek JURKAT ( komórki o bardzo wrażliwe na bodźce pola elektrycznego oraz 50 zygot (500ng/µl) programem W-001 (program dla embrionalnych komórek macierzystych szczura). Po transfekcji zygoty hodowano in vitro przez okres 48 godzin -do stadium 16 komórkowego. Po hodowli zarodki poddano analizie pod mikroskopem fluorescencyjnym. Proces elektroporacji spowodował zahamowanie rozwoju zarodków i ich degenerację. Najmniejszy stopień uszkodzeń cytoplazmy odnotowano po zastosowaniu programu transfekcji X-001, gdzie stwierdzono rozwój 8 zarodków do stadium 16-komórkowego. Badanie fluorescencyjne nie wykazało ekspresji wprowadzonego genu.

Celem planowanych badań dotyczących uzyskiwania transgenicznych świń jest opracowanie alternatywnych dla mikroiniekcji metod wprowadzania egzogennej informacji genetycznej. W okresie sprawozdawczym wyselekcjonowano 20 świń dawczyń zygot do transfekcji. Równolegle przygotowano 10 loszek potencjalnych biorczyń zarodków poddając je (5 loszek) standardowej synchronizacji rui. Dawczynie w liczbie 10 poddano superowulacji stosując standardowy protokół postępowania stosowany u tego gatunku. Zygoty do transfekcji uzyskiwano przyżyciowo poprzez przepłukiwanie jajowodów 4 loszek 20ml płynu PBS uzupełnionego 10% dodatkiem albuminy bydlęcej. Następnie płyn przeszukiwano pod mikroskopem stereoskopowym w celu wyszukania i oceny morfologicznej komórek jajowych. Wyszukane komórki jajowe poddawano procesowi wirowania w celu wizualizacji przedjądrzy – 16000g/5min. Odwirowane komórki jajowe przenoszono do komory manipulacyjnej wypełnionej płynem PBS uzupełnionym 20% dodatkiem FCS i umieszczano pod mikroskopem odwróconym. Materiał ponownie poddawano ocenie w celu stwierdzenia czy komórki są zapłodnione. Zapłodnione komórki jajowe (zygoty) poddawano procesowi transfekcji określonym genem stosując zabieg mikroiniekcji DNA do jednego z uwidocznionych przedjądrzy. W wyniku przeprowadzonych eksperymentów uzyskano 94 komórki jajowe, które zamierzano przeznaczyć do transfekcji genem P12. Po wstępnej ocenie morfologicznej komórki jajowe poddano wirowaniu. Po przeniesieniu do komory manipulacyjnej i ocenie pod mikroskopem odwróconym, nie stwierdzono ciałek kierunkowych oraz uwidocznionych przedjądrzy. W związku z czym nie poddano ich procesowi transfekcji. Komórki przeniesiono do pożywki i poddano hodowli pozaustrojowej w celu zweryfikowania powodu braku uwidocznienia w nich przedjądrzy. Po 48 godz. poddano je ocenie nie stwierdzając podziałów. W związku z brakiem zygot do przenoszenia, przygotowane biorczynie nie zostały wykorzystane.

Kontynuowano badania zmierzające do opracowania metody wprowadzania i integracji egzogennego DNA z genomem kury w oparciu o konstrukty wirusowe jako wektory. Opracowanie a następnie wprowadzenie do tarczki zarodkowej wirusowego konstruktu genowego powinno doprowadzić do wytworzenia ptaka transgenicznego. Opracowaną w 2011 roku lentiwirusową konstrukcje genową zawierającą sekwencję kodującą czynnik CFIII człowieka pod kontrolą sekwencji regulatorowej genu owoalbuminy wprowadzano do tarczek zarodkowych jaj. Zastosowanie w konstrukcji genowej pOVOCFIII promotora genu owoalbuminowego, powinno pozwolić na uzyskanie tkankowo specyficznej ekspresji genu CFIII, ograniczonej do komórek wydzielniczych magnum jajowodu. Produkt białkowy powinien pojawić się tylko w białku kurzych jaj. Efektywną metodą produkcji transgenicznych kur jest wykorzystanie wektorów lentiwirusowych. Zastosowanie w konstrukcji genowej pOVOCFIII promotora genu owoalbuminowego, powinno pozwolić na uzyskanie tkankowo specyficznej ekspresji genu CFIII, ograniczonej do komórek wydzielniczych magnum jajowodu. W wyniku inkubacji jaj po iniekcji lentiwirusowej konstrukcji konstrukcji genowej otrzymano zadowalające wyniki wylęgu - 37,4 %. Dla porównania w grupie kontrolnej procent wylęgu piskląt zdrowych z jaj nałożonych wynosił 53,3%. Obecnie pisklęta są odchowywane i po uzyskaniu przez nie dojrzałości płciowej przeprowadzone zostaną prace polegające na detekcji transgenu.

Zadanie 02-3.00.1

"Kriokonserwacja oocytów i zarodków"

Cel zadania

opracowanie efektywnych technologii kriokonserwacji oocytów i zarodków świni

Opis

Zakończono badania czynników zwiększających podatnośc oocytów i zarodków świn na kriokonserwację. Zarodki uzyskane w stadium zygoty hodowano w medium NCSU-23, w inkubatorze CO2 (4% CO2 w powietrzu, temperatura 39oC ) do stadium blastocysty ekspandującej. Uzyskane blastocysty o prawidłowym wyglądzie morfologicznym poddawano kriokonserwacji metodą witryfikacji w słomkach OPS oraz w zmodyfikowanych warunkach fizycznych. Przed witryfikacją zarodki poddawano ekwilibracji w mieszaninie 10% DMSO+10% glikolu etylenowego. Witryfikację przeprowadzono w mieszaninie zawierającej 20% DMSO i 20% glikolu etylenowego rozpuszczone w medium TCM. Witryfikację uzyskiwano poprzez ultra szybkie schłodzenie próbki w komorze próżniowej z ciekłym azotem, w specjalnym urządzeniu „VitMaster” umożliwiającym uzyskanie temperatury -210oC. Zakonserwowane zarodki przechowywano w kontenerze z ciekłym azotem od 1 do 6 miesięcy. Analiza zawartości lipidów w zarodkach uzyskanych po hodowli w zmodyfikowanych warunkach wykazała niższy poziom względnej zawartości tłuszczów w zarodkach hodowanych z siarczanem fenazyny (średnio 57,5%) w porównaniu do zarodków hodowanych w warunkach standardowych (100%). Uzyskane wyniki wskazują na możliwość modyfikacji zawartości i składu związków lipidowych w trakcie hodowli in vitro, co może doprowadzić, do zwiększonej podatności oocytów i zarodków świni na kriokonserwację.

Zakończono badania, których celem było zbadanie poliformizmu genów kandydujących potencjalnie odpowiedzialność za odporność kaczek na zakażenia salmonellą. Materiał badawczy stanowił DNA wyizolowany z krwi kaczek pochodzących ze stad objętych programem ochrony zasobów genetycznych drobiu, utrzymywanych w Stacji Zasobów Genetycznych Drobiu Wodnego IZ PIB w Dworzyskach. Amplifikację loci SNP przeprowadzono w oparciu o startery zaprojektowane dla gatunku modelowego, kury. W tym celu amplifikowano fragmenty genów beta defensyn (AvBD3 i AvBD7) oraz interleukin (MAPKAPK2 i IL10). Optymalizowano specyficzność reakcji poprzez obniżenie temperatury hybrydyzacji starterów, touchdown PCR, amplifikacje z obniżonym stężeniem polimerazy, amplifikację ze zwiększoną ilością matrycy oraz amplifikacje z dodatkiem DMSO. Otrzymane produkty PCR zostały zsekwencjonowane i zanalizowane. Amplifikacje fragmentów genów AvBD3, AvBD7 i IL10 w oparciu o startery zaprojektowane dla kur nie dały oczekiwanych produktów pomimo zastosowania wielu modyfikacji reakcji PCR. Wyniki badań wskazują, że sekwencje poszukiwanych genów znacznie różnią się między gatunkami jakimi są kura i kaczka, dlatego startery zaprojektowane dla kur nie mogą być bezpośrednio przeniesione do badań nad kaczkami.

Zadanie 02-4.00.1

"Pozaustrojowa produkcja zarodków zwierząt"

Cel zadania

określenie jakości plemników warunkujących uzyskanie wysokiej jakości zarodków, rozwój technologii pozaustrojowej produkcji zarodków zwierząt gospodarskich

Opis

Przeprowadzono doświadczenia obejmujące: 1/ uzyskiwanie niedojrzałych oocytów z jajników krów poubojowo dwoma metodami- aspiracji płynu pęcherzykowego oraz wycinania pojedynczych pęcherzyków z kory jajnika i ich nacinania 2/ dojrzewanie oocytów in vitro 3/ zapłodnienie in vitro 4/ hodowle in vitro uzyskanych zygot we współhodowli z komórkami mezenchymalnymi świni oraz z komórkami VERO jako hodowla kontrolna 5/ utrwalanie uzyskanych blastocyst w celu oceny ich jakości pod kątem zaawansowania apoptozy metodą TUNEL 6/ pobranie szpiku kostnego w znieczuleniu ogólnym od świni 7/ założenie hodowli pierwotnej MSCs 8/ mrożenie wyprowadzonych linii MSC do dalszych badań. W okresie sprawozdawczym do zapłodnienia in vitro używano mrożone nasienie buhaja, które było wykorzystywane we wcześniejszych doświadczeniach, o sprawdzonej zdolności zapładniającej. Uzyskano ogółem 457 niedojrzałych oocytów. Do zapłodnienia użyto ogółem 295 dojrzałych in vitro oocytów. 114 zygot podjęło rozwój zarodkowy. Ogółem uzyskano 15 blastocyst, które utrwalono. Na utrwalonym materiale zostanie przeprowadzona analiza TUNEL.

Zadanie 02-5.00.1

"Nowe metody diagnostyki andrologicznej oraz modyfikacje składu mediów na potrzeby konserwacji nasienia samców zwierząt gospodarskich"

Cel zadania

opracowanie i wprowadzenie nowych metod oceny i konserwacji nasienia dla uzyskania bardziej wszechstronnej i pełniejszej informacji o jego zdolności zapładniającej oraz diagnozowania przyczyn zaburzeń płodności

Opis

Zakończono badania, których celem było określenie wpływu dodatku różnych antyoksydantów i białka roślinnego do rozcieńczalników umożliwiających konserwację nasienia w stanie płynnym i mrożonym na poprawę długości czasu przechowywania i jakość nasienia. W pierwszym etapie przeprowadzono badania nasienia pochodzącego od 15 knurów eksploatowanych rozrodowo ZD IZ PIB, Żerniki Wielkie oraz w Stacji Eksploatacji Knurów w Kleczy Dolnej. Nasienie po pobraniu rozrzedzano rozcieńczalnikami: Biosolwens Plus, Biosolwens Plus z dodatkiem L-glutationu, Biosolwens Plus z dodatkiem butylowanego hydroksytoluenu (BHT), Biosolwens Plus z dodatkiem katalazy i dysmutazy ponadtlenkowej lub Biosolwens Plus z dodatkiem białekj roślinnych i lecytyny sojowej. Po okresie przechowywania w temperaturze +150C, przeprowadzono ocenę ruchliwości nasienia, ocenę zmian apoptotycznych,określono całkowity potencjał antyoksydacyjny plazmy nasienia oraz przeprowadzono ocenę struktury chromatyny plemnikowej. W drugim etapie badaniami objęto nasienie pochodzące od 10 knurów eksploatowanych rozrodowo w Stacji Eksploatacji Knurów w Kleczy Dolnej. Przed procedurą mrożenia przeprowadzono ocenę nasienia w kierunku zmian apoptotycznych, uszkodzeń oksydacyjnych plemników oraz struktury chromatyny plemnikowej. Nasienie rozcieńczano rozcieńczalnikiem żółtkowo-laktozowym, żółtkowo-laktozowym z dodatkiem BHT lub z dodatkiem mieszaniny białek roślinnych i lecytyny sojowej. Procedurę mrożenia nasienia knura przeprowadzono wg metody Westendorfa i wsp., (1975). W oparciu o uzyskane wyniki stwierdzono, że najlepszym komponentem rozcieńczalnika do przechowywania nasienia knura w dodatnich temperaturach jest BHT w stężeniu 0,5 mmol oraz mieszanina białek roślinnych i lecytyny sojowej stężeniu 0,0005g/ml. Natomiast najlepszym komponentem rozcieńczalnika do kriokonserwacji nasienia knura jest BHT w stężeniu 1 mmol oraz mieszaniny białek roślinnych i lecytyny sojowej w stężeniu 0,0005g/ml oraz 0,001g/ml.

Kontynuowano badania, których celem jest określenie stopnia zaawansowania zmian biochemicznych w plemnikach w trakcie konserwacji nasienia królika oraz poprawa efektywności konserwacji nasienia królika w stanie płynnym poprzez wprowadzenie do składu rozcieńczalnika nowych substancji o charakterze osłaniającym. Oceniano wpływ wprowadzenia do składu rozcieńczalnika następujących substancji o charakterze osłaniającym: PMCol (analog witaminy E), Trolox (analog witaminy E), Asolectin (fosfolipidy z nasion soi), BHT (butylowany hydroksytoluen) oraz NAC (N-acetyl cysteina).

Badania przeprowadzono na nasieniu 10 samców. Nasienie dzielono, po czym rozcieńczano poszczególnymi wariantami rozcieńczalnika i przechowywano przez 3 dni w temperaturze 17°C. Codziennie określano aktywność ruchową plemników przy użyciu komputerowego systemu analizy ruchu typu CASA, stan mitochondriów, poprzez pomiar mitochondrialnego potencjału transbłonowego (Δ) przy zastosowaniu barwnika JC-1 oraz przeprowadzano ocenę apoptozy, stosując barwienie z użyciem aneksyny-V znakowanej fluoresceiną oraz oznaczając aktywność kaspazy-3. Stwierdzono korzystny wpływ dodatku troloksu (200µM) i NAC (2mM) na ruchliwość plemników. Żadna z zastosowanych substancji osłaniających nie wpływała na stan mitochondriów i apoptozę plemników w przechowywanym nasieniu.

Kontynuowano badania nad opracowaniem wieloczynnikowej metody oceny nasienia, wykorzystującej wyłącznie cytometrię przepływową jako zaawansowane narzędzie równoczesnej oceny szeregu cech plemników. Badania przeprowadzono na 55 ejakulatach pochodzących od 52 knurów należących do Małopolskiego Centrum Biotechniki w Krasnem (Zakład w Kleczy Dolnej). Dla oceny integralności błon komórkowych i apoptozy, nasienie poddawano badaniu po upływie 3-6 godzin od pobrania. Ocenę fragmentacji DNA plemnikowego przeprowadzano po upływie 24 godzin od pobrania nasienia. Do oceny integralności błon komórkowych zastosowano barwienie fluorochromami SYBR-14 oraz jodek propydyny. Do oceny apoptozy – marker annexin V znakowany FITC oraz jodek propydyny. Dla badań fragmentacji DNA plemnikowego – oranż akrydyny i metodę SCSA (Sperm ChromatuinStructureAssay). Odsetek plemników z fragmentacją DNA był niski i wahał się 0.39% - 6.64% (średnio 1.82%). Stwierdzono 37.40% - 72.70% plemników z nieuszkodzoną błoną komórkową (średnia: 56.15%). Natomiast odsetek plemników apoptotycznych, ze stwierdzoną ekspozycją fosfatydylseryny na zewnętrznej stronie błony komórkowej wahał się 2.03% - 16.47% (średnia: 8.83%). Dotychczasowe prace wykazały dużą wydajność metody cytometrii przepływowej do równoczesnego badania wielu cech danego ejakulatu. Uzyskane wyniki, rozszerzone o kolejne cechy, posłużą do obliczeń korelacji i wyboru najistotniejszych z diagnostycznego punktu widzenia parametrów analizy.

Rozpoczęto badania, których celem jest określenie wpływu uszkodzeń oksydacyjnych plemników knura na stopień uszkodzeń ich błon komórkowych oraz DNA plemnikowego. Powoli to na ocenę oddziaływania rozrzedzalników i czasu przechowywania nasienia na nasilenie uszkodzeń oksydacyjnych. W oparciu o wyniki wstępnych badań, zrezygnowano ze stosowania dwuoctanudwuchloro-fluoresceiny (DCFH-DA) jako markera aktywności wolnych rodników tlenowych z powodu znacznej niespecyficzności znakowania. Jako zamiennik wybrano marker stresu oksydacyjnego żywych komórek CellROX Green (Invitrogen).

Zadanie 02.6.00.1

"Sterowanie rozrodu oraz nieinwazyjne metody wprowadzania zarodków owiec, kóz i świń"

Cel zadania

opracowanie i praktyczne stosowanie nieinwazyjnych metod wprowadzania zarodków owiec, kóz i świń, oraz zastosowanie prolaktyny w odchowie prosiąt

Opis

Kontynuowano prace w zakresie doskonalenia umiejętności manualnych operatorów, modyfikacji prototypów kateterów do transferu zarodków i oceny wyników na podstawie liczby uzyskanych ciąży, liczby płodów i liczby prosiąt w miocie.W pierwszym etapie badania prowadzono w warunkach laboratoryjnych bez udziału żywych zwierząt. Wykorzystywano izolowane macice pozyskiwane z ubojni. Macice umieszczano w symulatorze własnej konstrukcji wielkością przypominającym jamę brzuszną świni. Do wnętrza symulatora wprowadzano trzy trokary na planie trójkąta równoramiennego o długości ramion 20 – 25 cm, centralny dla endoskopu w linii środkowej, pozostałe dwa dla manipulatorów. W pierwszym wariancie, lejek jajowodu stabilizowano trzema chwytkami. Przeprowadzono 15 sesji na symulatorze. W pojedynczej sesji wykorzystano 4 - 5 macic. Do każdego jajowodu wprowadzano kateter 3 - 4 krotnie. Łącznie wykonano około 450 prób deponowania zarodków. Opracowano 4 wzory modeli zestawów kateterów. Za najlepszy uznano zestaw, składający się z prowadnicy i cewnika. W drugim wariancie jajowód nakłuwano w ½ długości. Do światła jajowodu przez igłę wprowadzano kateter. Zarodki deponowano co najmniej w ½ długości jajowodu, możliwie jak najbliżej ujścia jajowodu do macicy). Zakończono opracowanie protokołu zakładania trokarów i stabilizacji rogu macicy. W drugim etapie badań przeprowadzono 2 sesje doświadczalne z udziałem żywych zwierząt, których celem była weryfikacja przyjętych założeń metodycznych z pierwszego etapu pracy. Biorczyniami oocytów było 8 loszek o masie ciała 80 – 90 kg, w wieku około 6 – 7 miesięcy. Znieczulenie ogólne indukowano przez podanie thiopentalu sodu 5 – 10 mg/kg i.v. Czas znieczulenia wynosił od 30 do 45 minut. W wyniku przeprowadzonych prób opracowano prototyp zestawu kateterów. Wariant pierwszy okazał się nieprzydatny, żadna z czterech biorczyń nie była ciężarna. Pozytywnie testy przeszedł zestaw w wariancie drugim. W grudniu 1012 roku wykonano pierwsze transplantacje.Weryfikacja wyników nastąpi w luty 2013 r. Opracowana technika penetracji powłok brzusznych jest optymalną na tym etapie badań.

Zadanie 03-1.00.1

"Charakterystyka pupulacji objętych programamochrony zasobów genetycznych zwierząt"

Cel zadania

praca hodowlana w małych populacjach i bieżąca aktualizacja baz danych dotyczących zwierząt gospodarskich objętych programem ochrony

Opis

Zakończono badania nad porównaniem zmienności genetycznej i fenotypowej koni sztumskich i sokolskich oraz charakterystyki tych populacji. Oceniono w jakim stopniu obie populacje przejawiają podobieństwo genetyczne, oszacowano udział genów przodków założycieli oraz scharakteryzowano najczęściej pojawiające się linie (rody) męskie. Określono także przodków z ras zagranicznych, założycieli koni sokólskich i sztumskich: ardeńskiej, bretońskiej, belgijskiej. Stwierdzono małą zmienność pomiędzy populacjami koni sztumskich i sokólskich oraz dużą w obrębie każdego z tych typów. Wyniki badania dystansu genetycznego wskazują na konieczność prowadzenia ostrzejszej selekcji pod względem rodowodowodu i fenotypu w populacjach koni sokólskich i sztumskich

Zakończono badania nad charakterystyką wzrostu i rozwoju somatycznego źrebiąt rasy huculskiej w warunkach hodowli zachowawczej, ze szczególnym uwzględnieniem faktu wczesnego odsadzania przez hodowcę i samoczynnego odsadzania źrebiąt przez ich matki. Uzyskane wyniki wskazują, że, w stadach koni huculskich można zalecić do praktyki hodowlanej metodę samoczynnego odsadzania źrebiąt.

Kontynuowano badania użytkowości owiec rasy świniarka. Przeprowadzono ocenę tryków świniarek na podstawie potomstwa zgodnie z metodyką SWOT. Określono średnią wydajność rzeźną dla rasy, wskaźniki rozrodu oraz wstępną ocenę użytkowości wełnistej w badanym stadzie owiec. Dotychczas uzyskane wyniki wskazują na konieczność modyfikacji metodyki oceny mięsnej dla ras rodzimych.

Rozpoczęto badania nad oceną efektywności działania programów ochrony koni sztumskich, sokólskich i huculskich. Przeanalizowano rodowody koni sokólskich żyjących w połowie XX wieku i wpisanych do Księgi Stadnej.

Rozpoczeto badania zmierzające do opracowania modelu genetycznego odtworzenia wybranych cech biometrycznych i użytkowych w populacji koni huculskich objętych programem ochrony.W okresie sprawozdawczym dokonano inwentaryzacji stada koni, utrzymywanych w ZD IZ Odrzechowa sp. z o.o. Młode klacze zostały wpisane doksięgi hodowlanej i włączone do stada podstawowego klaczy matek. Klacze te poddano szczegółowej ocenie bonitacyjnej w skali 100-u punktowej, obejmującej: typ rasowy i płciowy, ocenę budowy głowy i szyi, kłody, kończyn przednich, kończyn tylnych, kopyt oraz ocenę ruchu w stępie i kłusie, a także ocenę wrażenia ogólnego. Ocena dla młodych klaczy kształtowała się od 77 do 79 pkt. na 100 możliwych. Wszystkie młode klacze poddano również wstępnej ocenie próby dzielności zgodnie z obecnie obowiązującym regulaminem. W 10 punktowej skali, oceny kształtowały się od 6 pkt. do 8 pkt. Od 1 listopada rozpoczęto szczegółową obserwację klaczy w celu wykrycia rui. Część klaczy (13 szt.) wyźrebiła się, w tym było jedno martwo urodzone źrebię. Kolejne klacze będą się źrebić w I kwartale 2013 r. Zgodnie z założeniami metodycznymi, po urodzeniu się źrebiąt, w 2 dobie życia wykonano pierwsze pomiary biometryczne, obejmujące wysokość w kłębie, obwód klatki piersiowej, obwód nadpęcia przedniego, wysokość w krzyżu, skośną długość tułowia.

Zadanie 03-2.00.1

"Wykorzystanie metod ex situ do realizacji programów ochrony zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich"

Cel zadania

gromadzenie i przechowywanie zgodnie z obowiązującymi wymogami oraz wydawanie zamrożonego w ciekłym azocie materiału biologicznego, który w zależności od przeznaczenia wykorzystywany jest w hodowli zarodowej, produkcyjnej lub zachowawczej

Opis

W ramach zadania przyjmowano do przechowywania w Banku Materiałów Biologicznych oraz wydawano do stad zachowawczych nasienie mrożone buhajów ras objętych ochroną. W 2012 roku depozyt nasienia buhajów rasy polskiej czerwonej został powiększony o 400 porcji nasienia, pochodzącego od 2 buhajów. Celem umożliwienia realizacji prac hodowlanych w stadach zachowawczych w okresie sprawozdawczym wydano 56 porcji nasienia pochodzącego od 2 buhajów tej rasy. Do depozytu rasy polskiej czerwono-białej przyjęto 675 porcji nasienia pochodzącego od 15 buhajów a wydano 220 porcji nasienia pochodzącego od 2 buhajów. Do stad zachowawczych bydła rasy polskiej czarno-białej wydano 762 porcje nasienia pochodzącego od 6 buhajów, które przechowywane było w Banku od lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku. Na koniec 2012 roku stan depozytów nasienia buhajów ras objętych ochroną wynosił: rasa polska czerwona - 40 856 porcji nasienia od 131 buhajów, rasa polska czerwono-biała - 5 607 porcji nasienia pochodzącego od 31 buhajów, rasa polska czarno-biała - 4 952 porcje od 17 buhajów a rasa białogrzbieta - 1 050 porcji nasienia, które pochodzi od 12 buhajów (bez zmian w 2012 roku).

Zadanie 03-3.00.1

"Ocena jakości surowców i produktów pochodzących od przeżuwaczy objętych programem ochrony"

Cel zadania

ocena jakości surowców i produktów pochodzących od przeżuwaczy objętych programem ochrony

Opis

Zakończono obserwacje i analizę rozkładu odcieni umaszczenie okrywy wełnistej owiec rasy wrzosówka oraz cech charakterystycznych, pozwalających na zabezpieczenie właściwego doboru zwierząt do dalszej hodowli. Ustalono, że wartość wskaźników użytkowości rozpłodowej owiec rasy wrzosówka w ciągu trwania doświadczenia znacząco wzrosła, a średnie poszczególnych cech zbliżyły się do wartości wzorca rasowego. Masy ciała jagniąt, po okresie przeorganizowywania stada w latach poprzednich, ustabilizowały się na zadowalającym krajowym poziomie. Umaszczenie jagniąt, obserwowane w 2 dniu życia zdecydowanie zostało poprawione i w osiągnęło maksymalnie 98,5% udział jagniąt o umaszczeniu czarnym. W stadzie osobników dorosłych, stwierdzono wzrost liczby zwierząt siwych i ciemnosiwych oraz radykalne zmniejszenie się ilości osobników o niepożądanej barwie czarnej.

Kontynuowano badania nad określeniem wpływu rasy bydła, wieku i ekstensywnych warunków żywienia na przydatność opasową, wartość rzeźną, a także jakość uzyskanej wołowiny Badania wykonano na buhajkach rasy polskiej czerwonej, czerwono białej i simental. Do odsadzenia, cielęta przebywały razem z matkami na pastwisku. Po odsadzeniu, cielęta utrzymywano w systemie grupowym i żywiono sianokiszonką z traw, sianem oraz paszą treściwą w postaci gniecionego owsa lub jęczmienia. Stwierdzono, że masa ciała cieląt przy urodzeniu oraz w 210 dniu życia były zbliżone w poszczególnych grupach rasowych, a obserwowane różnice nie wykazywały istotności statystycznej. Do analiz laboratoryjnych pobrano ruń pastwiskową oraz oceniono jej skład botaniczny. Pobrano również reprezentatywne próbki pasz, które stosowano w okresie zimowym.

Kontynuowano badania nad oceną jakościowych i ilościowych parametrów mleka kóz rasy karpackiej oraz kóz rasy saaneńskiej i alpejskiej w aspekcie przydatności technologicznego przetwarzania mleka na markowe produkty serowarskie. Średni udój mleka od kóz rasy karpackiej saaneńskiej i alpejskiej wynosił odpowiednio,1,42 kg/dzień, 2,29 kg/dzień i 2,68 kg/dzień. W 6 próbach wyprodukowano odpowiednio, 25,98 kg, 26,92 kg i 27,34 kg sera podpuszczkowego. Mleko i sery poddano poddano analizie mikrobiologicznej. Przeprowadzono również ocenę organoleptyczną serów. Materiał do badań w postaci serów został przekazany do badań w Centralnym Laboratorium IZ PIB celem wykonania analiz laboratoryjnych.

Zadanie 03-4.00.1

"Genetyczno-środowiskowe uwarunkowania efektywności produkcji ras zachowawczych drobiu"

Cel zadania

opracowanie optymalnych metod utrzymania drobiu ras zachowawczych wpływających na poprawę efektywności chowu

Opis

Przeprowadzono ocenę jakości mięsa gęsi ras zachowawczych odmian południowych utrzymywanych w chowie ekologicznym i tuczu owsianym, stwierdzając istotne różnice zarówno między rodami gęsi jak i systemem chowu. Wykazano, że w chowie ekologicznym uzyskuje się dietetyczne mięso o cechach jakości oczekiwanych przez konsumentów, mniej otłuszczone, o dobrym smaku i zapachu.

Wykonano szczegółową charakterystykę jakości jaj 7 rodów kur i 6 rodów kaczek objętych programem ochrony pod kątem czynników kształtujących jakość białka jaja ze szczególnym uwzględnieniem lizozymu. W białku jaj kur K-66 oraz kaczek pomniejszonych (K-2) zanotowano największą zawartości lizozymu, który może być wykorzystywany w przemyśle spożywczym, biomedycznym, farmakologii i weterynarii.

Zbadano produkcyjność kur ras objętych programem ochrony i jakość jaj w warunkach wydłużonego przepierzaniem okresu użytkowości ptaków. Potwierdzono, że w drugim cyklu nieśności kury znoszą jaja o dobrych cechach i uzyskują dobre wyniki wylęgowości, przy niewielkim obniżeniu produkcyjności.

Oceniono możliwość wykorzystanie kogutów rasy Karmazyn (R-11) do produkcji kapłonów. Stwierdzono, że koguty tej rasy osiągają bardzo dobre tempo przyrostu, ale ich tuszki są znacznie otłuszczone.

Dokonano obszernej analizy krzywych nieśności i parametrów jakości jaj uzyskanych w populacjach zachowawczych kur nieśnych w porównaniu do mieszańców towarowych Messa 45.

Zadanie 03-5.00.1

"Poprawa efektywności chowu zwierząt futerkowych"

Cel zadania

określenie możliwości wykorzystania w chowie towarowym ras, odmian roślinożernych i mięsożernych zwierząt futerkowych oraz zwiększenia efektywności odchowu poprzez poprawę jakości produktu finalnego

Opis

Kontynuowano badania nad określeniem wpływu żywienia na jakość okrywy włosowej jenotów. Badano wpływ dodatku aminokwasów siarkowych (metionina), makro i mikroelementów (Zn, Fe) oraz witamin (A, H) na wzrost i rozwój młodzieży. Kontrolowano masę ciała młodych jenotów w okresie od urodzenia do uboju oraz oceniono jakość okrywy włosowej pod kątem występujących uszkodzeń okrywy włosowej. Przebadano 15 skór pochodzących z poprzedniego etapu, oceniając masę oraz powierzchnię skór surowych i wyprawionych. Stwierdzono, że zastosowany dodatek mineralno-witaminowy wpłynął istotnie na zmniejszenie liczby jenotów z wadami okrywy włosowej. Natomiast nie odnotowano wpływu zastosowanego preparatu na masę ciała zwierząt.

Celem kolejnych badań było określenie optymalnej wielkości dziennej dawki pokarmowej dla samic norek w okresie kojarzenia w zależności od ich kondycji. Badaniami objęto 75 samic norek wraz potomstwem. Najwyższe wskaźniki użytkowości rozpłodowej uzyskano u norek posiadających niższą masę ciała. Przeżyciowa ocena pokroju wykazała natomiast, że zwierzęta pochodzące od samic z wyższą masą w okresie kryć charakteryzowały się lepszą jakością okrywy włosowej. Ocena laboratoryjna potwierdziła występujące różnice pomiędzy grupami doświadczalnymi w zakresie średniej długości i grubości włosów pokrywowych.

Kontynuowano badania nad określeniem wpływ dodatku suszonego wywaru kukurydzianego, zastosowanego w dawkach żywieniowych dla królic wyniki produkcyjne i jakość mięsa. Doświadczenie realizowano w układzie grupowym - grupa kontrolna i trzy grupy doświadczalne o różnym udziale suszonego wywaru kukurydzianego. Przeprowadzono kolejne krycia samic, ocenę wskaźników użytkowości rozpłodowej oraz wzrostowej młodzieży. Przeprowadzono uboje doświadczalne, analizy rzeźne oraz dysekcje. Badano skład kwasów tłuszczowych, TBA-RS, zawartość cholesterolu w mięsie króliczym. Przeprowadzono ocenę sensoryczną mięsa. Najwyższe przyrosty uzyskano u młodych królików w grupie doświadczalnej żywionej mieszanką zawierającą 5 % dodatek suszonego wywaru kukurydzianego. Zużycie paszy na 1 kg przyrostu masy ciała było najwyższe w grupie kontrolnej a najniższe wśród zwierząt żywionych mieszanką z 10 % dodatkiem DDGS Tuszki pochodzące z obu grup doświadczalnych były najmniej otłuszczone. W mięsie królików z tych z grup nastąpiło obniżenie zawartości kwasu linolenowego i dezoksyheksaenowego. Spadek ilości kwasów szeregu n-3 spowodował rozszerzenie proporcji kwasów PUFA n-6/n-3.

Badano wpływ stresu na jakość mięsa króliczego. Doświadczenie prowadzono w układzie grupowym. Do grupy pierwszej przydzielono na podstawie badań etapu I (testy behawioralne) zwierzęta o najniższej reakcji na czynniki stresowe, do drugiej o najwyższych reakcjach na czynniki stresowe. W ramach podzadania wykonano: oznaczenia zawartości glukozy, kortyzolu i cholesterolu całkowitego wraz z frakcją HDL w plazmie krwi. Po ubojach doświadczalnych przeprowadzono analizy rzeźne, dysekcję oraz analizy jakościowe mięsa (pomiary pH, oznaczenia wody wolnej, podstawowy skład chemiczny, kolagen ogólny, mechaniczne cechy tekstury, barwa mięsa). Stwierdzono, że poziom glukozy w surowicy krwi królików był zróżnicowany. Podwyższony poziom kortyzolu w grupie II był ściśle związany z nie optymalnymi procesami adaptacyjnymi. Uzyskano wyższe średnie masy tuszek oraz części jadalnych u zwierząt o niższej reakcji na czynniki stresowe. Wykazano wpływ stresu na wskaźniki jakościowe mięsa (mniejsza zdolność wiązania wody, barwa).

Zadanie 04-1.00.1

"Wykorzystanie polimorfizmu markerów genetycznych do określenia bioróżnorodności i identyfikacji zwierząt"

Cel zadania

wykorzystanie markerów klasy I i II do oceny struktury genetycznej różnych gatunków zwierząt gospodarskich oraz do identyfikacji osobniczej zwierząt zarówno hodowlanych jak i wolno żyjących

Opis

Zakończono badania, których celem było określenie polimorfizmu sekwencji niekodującego regionu mitochondrialnego DNA (D-loop) oraz możliwości wykorzystania go do identyfikacji osobniczej w liniach matecznych u owiec. Zmienność genetyczną oraz relacje filogenetyczne analizowano między czterema rasami owiec: wrzosówką, pomorską, wielkopolską i świniarką. Ponadto w oparciu o polimorfizm owczego odpowiednika ludzkiego hiperzmiennego regionu CR mtDNA testowano możliwość wykorzystania go w kontroli rodowodów u owiec. U wybranych ras owiec analizowano sekwencje pętli D o długości 978 pz. Zmienność genetyczna analizowanych owiec oszacowana w oparciu o zmienność haplotypów i zmienność nukleotydową jest bardzo wysoka. Niemal wszystkie sekwencje zawierają cztery regiony z tandemowymi powtórzeniami, co jest typową cechą owiec z Europy, zaliczanych do haplogrupy B. U ośmiu owiec ras wrzosówka, pomorska i wielkopolska zidentyfikowano typowe dla azjatyckiej linii rodowodowej (haplogrupa A) trzy repetywne regiony. Udział haplogrupy A w strukturze polskiej populacji owiec został potwierdzony na podstawie analizy filogenetycznej. W analizie rodowodów wykorzystanie hiperzmiennego regionu pętli D w szczególnych przypadkach może pełnić funkcję dodatkowego markera genetycznego. Ze względu jednak na relatywnie wysokie koszty reakcji sekwencjonowania oraz podwyższone ryzyko wystąpienia heteroplazmii w analizowanym regionie mtDNA, opracowana metoda nie jest obecnie stosowana w rutynowej weryfikacji rodowodów.

Kontynuowano badania nad opracowaniem i walidacją techniki analizy regionów mitochondrialnego DNA do identyfikacji gatunkowej materiału zwierzęcego, surowego, przetworzonego i zdegradowanego. Badania dotyczyły identyfikacji wieprzowej mączki mięsno-kostnej przy zastosowaniu technik PCR opartej na analizie produktów reakcji poniżej 100 pz. Opracowaną metodę walidowano na 30 próbkach. Szesnaście próbek stanowiły mieszanki paszowe zawierające mączkę mięsno-kostną o różnym składzie ilościowo-jakościowym. Pozostałe próbki to mieszanki paszowe bez dodatku mączek zwierzęcych. Przeprowadzona walidacja wykazała, że prawdopodobieństwo uzyskania prawidłowego wyniku wynosi 99%. Zaletą opracowanej metody jest jej wysoka czułość, pozwalająca na wykrycie mikroskopijnych ilości DNA. Jest ona skuteczna dla szerokiego spektrum produktów odzwierzęcych. Umożliwia analizę gatunkową próbek surowych jak również mączki mięsno-kostnej, plazmy, karmy dla zwierząt domowych. Otrzymane wyniki są specyficzne gatunkowo dla komponentów występujących w mieszankach paszowych w ilości od 0,08%.

Zadanie 04-2.00.1

"Wykorzystanie technik molekularnych w badaniach funkcji genów oraz w analizie transkryptomicznej i proteomicznej ich produktów"

Cel zadania

analiza zmienności ekspresji genów na poziomie transkryptomu i proteomu przy wykorzystaniu reakcji PCR w czasie rzeczywistym (Real-time-PCR), mikromacierzy ekspresyjnych oraz western blottingu

Opis

Przebadano zwierzęta ras Hereford - 15 szt., Limousine - 15 szt., Simentalskiej - 10 szt., oraz polskiego holsztyno-fryza - 20 szt. Stosując zaprojektowane wcześniej statery i sondy przeprowadzono reakcje REAL TIME PCR dla genów LEP, GHRL, NPY oraz UCP2 i UCP3. Na podstawie analizy zmienności genu neuropeptydu Y (NPY) zidentyfikowano polimorfizmy typu SNP w kodującym fragmencie sekwencji tego genu. W wyniku międzygatunkowych hybrydyzacji in situ z wykorzystaniem genowo-specyficznych ludzkich sond molekularnych (technika ZOO-FISH) określono cytogenetyczną lokalizację genu NPY w regionie BTA4q32 genomu bydła.

Określono genotyp PRNP (kodony 136, 141, 154 i 171) dla 881 zdrowych owiec ras merynos polski (121), romanowska (42), wrzosówka (56), świniarka (654) i mieszańców mp x rom (8). Wykazano, że najczęstszym genotypem w całej badanej populacji był ARR/ARR (34,4% owiec), a najrzadszym AHQ/VRQ (1 owca). Allel VRQ warunkujący zwiększoną podatność na klasyczną trzęsawkę występował aż u 234 osobników, przy czym jak wynika z rozkładu genotypów w rasach, allel ten stwierdzono u 233 owiec rasy świniarka i tylko u jednej owcy rasy merynos polski. Zwierzęta objęte analizami, poza rasą świniarka, pochodziły z owczarni poddawanych stałemu monitoringowi genetycznemu pod kątem genotypów PRNP, a uzyskane rezultaty dokumentują efektywność programu selekcji zwierząt uwzględniającego wyniki tego monitoringu. Przeprowadzono również kompletną analizę regionu kodującego genu PRNP u sześciu owiec różnych ras. Zdiagnozowano 5 przypadków atypowej trzęsawki (genotypy ALRR/ALRR, ALRR/AFRQ, AFRQ/AFRQ, ALRQ/ALHQ i AFRQ/VLRQ) i jeden klasycznej (genotyp ALRQ/ALRQ). W ramach międzynarodowego testu porównawczego organizowanego przez Veterinary Laboratory Agency (VLA) prawidłowo określono genotypy PRNP (4 kodony) dla 10 próbek testowych, co potwierdziło wysoki standard metod stosowanych w laboratorium. Opracowano również i rozpoczęto walidację nowej metody do oznaczania kodonu 141. Badania nad polimorfizmem genu PRNP umożliwiają selekcję owiec pod kątem ograniczenia występowania w stadach genotypów warunkujących zwiększoną podatność zwierząt na trzęsawkę.

W ramach badań dotyczących poszukiwania markerów genetycznych związanych z chorobami neurodegeneracyjnymi u zwierząt gospodarskich przeprowadzono wstępną analizę polimorfizmu regionu 3’UTR genu HspB5 określając dwa allele, występujące u loch linii 990 ze znacząco różną częstością. Określono również cytogenetyczną lokalizację czterech genów małych białek szoku genów sHSP metodą FISH z wykorzystaniem genowo-specyficznych sond dla bydła i świń. Stosując gatunkowo-specyficzne sondy uzyskane z genomowych klonów bakteryjnych BAC gatunku Bos taurus (CHORI-240: Bovine Bac Library) i Sus scrofa domestica (CHORI-242 Porcine BAC Library) zawierających sekwencje genów HspB1, HspB5, HspB6 i HspB8 zidentyfikowano ich loci, odpowiednio, w regionach (barwionych technikami GTG/QFQ/DAPI) chromosomów bydła: BTA25q22, BTA15q14, BTA18q24, BTA17q25 i świni domowej: SSC3p15, SSC9p21, SSC6q12, SSC14q21. Przeprowadzone eksperymenty mogą być podstawą dla dalszych badań zmierzających do określenia polimorfizmu badanych genów i identyfikacji markerów genetycznych związanych z patomechanizmem chorób neurodegeneracyjnych zwierząt hodowlanych.

W ramach badań nad genetyczną charakterystyką potencjału reprodukcyjnego owiec objetych programem ochrony zasobów genetycznych, pobrano i wyizolowano materiał do badań od 35 szt. owiec rasy wrzosówka. Przeprowadzono szereg próbnych analiz, których celem była walidacja i optymalizacja metod ujętych w metodyce podzadania. Zaprojektowano startery dla genów BMP-15, BMPR-1, PRLR i INHA, które wykorzystano w reakcjach PCR i sekwencjonowania oraz przeprowadzono wstępną analizę wyników przy wykorzystaniu specjalistycznego oprogramowania i rozpoczęto tworzenie bazy danych.

Zadanie 04-3.00.1

"Badania molekularne struktur chromosomowych zwierząt gospodarskich"

Cel zadania

badania organizacji genomów w oparciu o klasyczne i molekularne analizy cytogenetyczne komórek somatycznych i rozrodczych znajdujących się w różnych stadiach podziałów komórkowych (odpowiednio: mitotycznym i mejotycznym), fizyczna lokalizacja genów z wykorzystaniem technik hybrydyzacyjnych np.: in situ PCR, PRINS, FISH oraz panel RH, konstruowanie map markerowych oraz porównawcze hybrydyzacje genomów (CGH - metoda klasyczna i array-CGH – metoda oparta na mikromacierzach)

Opis

Określono tkankowy profil ekspresji genu DMRT1 u świń z wykorzystaniem cDNA z rozszerzonego panelu tkankowego (pień mózgu, kora mózgowa, przysadka mózgowa, żołądek, wątroba, śledziona, płuco, nerka, jądro, jajnik, serce, mięsień szkieletowy, słonina). Stwierdzono, że spośród badanych tkanek, gen DMRT1 ulega ekspresji w: korze mózgowej, śledzionie, nerce, jądrze, jajniku, sercu i mięśniu szkieletowym. Przeprowadzono także ilościową analizę ekspresji genu DMRT1 u bydła, wykorzystując metodę relatywnej kwantyfikacji. Tkanki (jądra, jajniki, wątroba, nerki, mięsień szkieletowy, serce i płuca) uzyskano od zwierząt rasy HF. Spośród badanych tkanek najwyższy poziom ekspresji zaobserwowano w jądrze, a najniższy w wątrobie i mięśniu. Ilościowa analiza ekspresji genu DMRT1 przeprowadzona metod a relatywnej kwantyfikacji, w dwóch grupach wiekowych u świń, wykazała najwyższy poziom ekspresji w jądrze, a najniższy w nerce. W przypadku grup wiekowych, poziom ekspresji genu DMRT1 był wyższy we wszystkich tkankach zwierząt starszych.

W ramach badań nad fizyczną lokalizacją genów związanych z podatnością/opornością na choroby u zwierząt gospodarskich przeprowadzono cytogenetyczną lokalizację genów białek rozprzęgających UCP2 oraz UCP3 na chromosomach metafazowych świni (SSC9p21-24). Do międzygatunkowych hybrydyzacji in situ (FISH) zastosowano ludzką, komercyjną sondę (R110 probe, Q-BIOgene – UK) specyficzną dla regionu HSA11q13-14 genomu człowieka, zawierającego loci genów UCP2 i UCP3.

Kontynuowano badania nad oceną prawidłowości kariotypu bydła i świń kwalifikowanych do rozrodu. Ocena cytogenetyczna bydła została przeprowadzona u 118 buhajków oraz 20 krów i 20 jałówek. Prawidłowy kariotyp stwierdzono u wszystkich badanych osobników, z wyjątkiem dwóch jałówek, u których zdiagnozowano chimeryzmem leukocytarnym 60,XX/60,XY i ze względu na bezpłodność tych zwierząt sporządzono ekspertyzy z zaleceniami eliminacji z hodowli. Badaniami objęto także 59 knurów ze SHiUZ w Bydgoszczy, 60 loch oraz 150 loszek i knurków z Centralnego Ośrodka Hybrydyzacji Trzody Chlewnej w ZZD IZ PIB w Pawłowicach. U wszystkich osobników stwierdzono kariotyp prawidłowy 38, XY lub 38,XX.

W ramach badań dotyczących cyto-molekularnej charakterystyki genomu koniowatych, oceną cytogenetyczną objęto 80 koni rasy czystej krwi arabskiej pochodzących ze Stadniny Koni w Michałowie oraz 70 koni rasy pełnej krwi angielskiej i wielkopolskiej z Państwowej Stadniny Koni w Iwnie. Kariotyp prawidłowy stwierdzono u 109 badanych klaczy i klaczek oraz 39 ogierów i ogierków. U dwóch ogierków zdiagnozowano chimeryzm leukocytarny 64,XX/64,XY. Oba przypadki zdiagnozowane rutynowymi metodami, potwierdzono techniką FISH. Przeprowadzono również międzygatunkowe hybrydyzacje z wykorzystaniem sondy uzyskanej techniką mikrodysekcji prążka Xq13 z metafazowego chromosomu X człowieka. W tym rejonie heterosomu X, w grupie sprzężeniowej 6 genów znajduje się gen XIST, kontrolujący inaktywację jednego z chromosomów X u samic. Lokalizacja prążka HSA Xq13 u konia na chromosomie X w rejonie 13-16 ramienia q, jest przykładem metody pośredniej identyfikacji locus genu XIST w genomie konia. Równocześnie, w celu potwierdzenia wstępnie ustalonej fizycznej lokalizacji tego genu, zastosowano technikę PRINS z wykorzystaniem gatunkowo-specyficznych sond oligonukleotydowych.

Zadanie 05-1.00.1

"Fizjologiczne i żywieniowe czynniki warunkujące wykorzystanie przez zwierzęta składników pokarmowych pasz"

Cel zadania

określenie fizjologicznych i żywieniowych uwarunkowań wchłaniania składników pokarmowych, strawności aminokwasów, obecności substancji przeciwodżywczych w paszach i ich wpływu na zwierzęta, i procesy fizjologii trawienia w aspekcie spożycia i wykorzystania pasz

Opis

Kontynuowano badania nad określeniem zawartości polisacharydów nie skrobiowych w gatunkach zbóż uprawianych w Polsce, w różnych odmianach i miejscowościach ich uprawy, w tym rodzaju i stężenia poszczególnych polisacharydów. Podjęto próbę określenia który z czynników (gatunek, odmiana, miejsce uprawy) najsilniej oddziałuje na zawartość polisacharydów nie skrobiowych w ziarnie zbóż, uznając że substancje antyodżywcze, obniżają strawność, szczególnie aminokwasów w jelicie cienkim. Przebadano 48 próbek ziarna następujących gatunków i odmian zbóż: jęczmień ozimy i jary, owies jary, pszenica ozima i jara, pszenżyto ozime i jare, żyto ozime. Przebadano po dwie odmiany w obrębie każdego gatunku i formy zbóż pochodzące z 6 Stacji Oceny Odmian, określając całkowity poziom polisacharydów nieskrobiowych i poziom polisacharydów nieskrobiowych rozpuszczalnych. Uzyskane wyniki poddawane są weryfikacji statystycznej.

Kontynuowano badania nad strawnością jelitową białka zbóż u kurcząt brojlerów w różnym wieku. Dane dotyczące pszenicy wskazują na istotnie wyższą strawność pozorną aminokwasów u 14-dniowych kurcząt, w porównaniu z 28-dniowymi w przypadku metioniny i cystyny, argininy, izoleucyny i leucyny oraz asparaginy, seryny i alaniny; oraz w porównaniu z 42-dniowymi w przypadku lizyny, metioniny i cystyny, izoleucyny, leucyny, waliny, fenyloalaniny, histydyny, tryptofanu oraz asparaginy i tyrozyny. Z wyjątkiem asparaginy, różnice w strawności aminokwasów białka pszenicy między kurczętami w wieku 28 i 42 dni nie były istotne. Dla kukurydzy stwierdzono istotnie niższą strawność pozorną aminokwasów u 2-tygodniowych kurcząt, w porównaniu z 4-tygodniowymi w przypadku lizyny, cystyny, argininy, leucyny, waliny, histydyny i tryptofanu oraz asparaginy i tyrozyny; oraz w porównaniu z 6-tygodniowymi w przypadku lizyny, cystyny, treoniny, argininy, leucyny, waliny, histydyny, tryptofanu oraz asparaginy, glutaminy, proliny, glicyny i tyrozyny. Z wyjątkiem tyrozyny i proliny, różnice w strawności aminokwasów białka kukurydzy między kurczętami w wieku 28 i 42 dni nie były istotne. Rozpoczęto część eksperymentalną drugiej fazy badań nad oceną stopnia wykorzystania przez rosnące kurczęta brojlery w wieku 14, 28 i 42 dni aminokwasów zawartych w ziarnie jęczmienia jarego typu pastewnego oraz pszenżyta ozimego. Kolekcję treści jelita biodrowego w kolejnych okresach wzrostu przeprowadzono metodą ubojową, po eutanazji ptaków dawką anestetyku, uzyskując materiał biologiczny do analiz chemicznych.

Zadanie 05-2.00.1

"Pasze genetycznie modyfikowane i bezpieczeństwo stosowania nowych materiałów paszowych w żywieniu zwierząt"

Cel zadania

sprawdzenie czy wielopokoleniowe utrzymywanie i żywienie szczurów dietą zawierającą kukurydzę i śrutę sojową zmodyfikowaną genetycznie wpływa na rozrodczość, wskaźniki wzrostowe oraz parametry określające zdrowotność zwierząt, a także obecność transgenicznego DNA w tkance mięśniowej,
- poszukiwanie krajowych substytutów śruty sojowej zmodyfikowanej, w tym pasz wysokobiałkowych w żywieniu zwierząt,
- określenie wartości odżywczej nowych materiałów paszowych, w tym produktów ubocznych przemysłu tłuszczowego i gorzelnianego (makuch rzepakowy i wywar gorzelniany DDGS), w żywieniu różnych grup zwierząt gospodarskich, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu na wskaźniki produkcyjne i jakość produktów pochodzenia zwierzęcego

Opis

Zakończono badania, których celem było stwierdzenie czy długoterminowe, obejmujące kilka pokoleń szczurów laboratoryjnych, żywienie mieszankami z dodatkiem pasz modyfikowanych genetycznie może wywierać niekorzystny wpływ na rozrodczość, wskaźniki wzrostowe i parametry określające zdrowotność zwierząt. Do badań użyto poekstrakcyjną śrutę sojową wyprodukowaną z soi MON-40-3-2 (Roundup Ready), zmodyfikowanej w kierunku tolerancji na glifosat oraz śrutę kukurydzianą z ziarna kukurydzy MON810 (DKC 3421YG), zmodyfikowanej w kierunku odporności na omacnicę prosowiankę. Badania przeprowadzono na albinotycznych szczurach laboratoryjnych Wistar-W. Stado rodzicielskie, liczące 24 samce i 24 samice w wieku 4 miesięcy zakupiono w renomowanej hodowli zwierząt laboratoryjnych Charles River Laboratories w Niemczech. Zwierzęta kojarzone były w systemie monogamicznym. I żywione granulatem z udziałem badanej kukurydzy i śruty sojowej poekstrakcyjnej w układzie: grupa I – konwencjonalna soja, konwencjonalna kukurydza, grupa II – modyfikowana genetycznie soja i modyfikowana genetycznie kukurydza, grupa III – modyfikowana genetycznie kukurydza i konwencjonalna soja, grupa IV – konwencjonalna kukurydza i modyfikowana genetycznie soja. Nie stwierdzono wpływu żywienia szczurów granulatami z dodatkiem transgenicznej soi i kukurydzy na plenność samic oraz ich masę po odsadzeniu młodych. We wszystkich pokoleniach liczebność miotów oraz ich masa przy odsadzeniu była zróżnicowana w poszczególnych grupach doświadczalnych i wynikała głownie z różnic w liczebności miotów. Nie stwierdzono wyraźnego związku między wspomnianymi parametrami, a żywieniem. Żywienie szczurów z pokoleń F2, F4 i F5 mieszankami z udziałem transgenicznej i tradycyjnej soi oraz kukurydzy nie wpłynęło istotnie na wartość żadnego z parametrów hematologicznych krwi. Natomiast u szczurów z pokolenia F3 stwierdzono istotnie wyższą (P<0.05) zawartość białych krwinek (WBC) w grupie żywionej z dodatkiem tradycyjnej kukurydzy i transgenicznej soi w stosunku do grupy z transgeniczną kukurydzą i transgeniczną soją oraz transgeniczną kukurydzą i tradycyjną soją. Warto zaznaczyć, że we wszystkich grupach ilość leukocytów mieściła się w granicach wartości referencyjnych dla szczurów-samców szczepu Wistar w tej grupie wiekowej. Analiza parametrów biochemicznych krwi szczurów tak z pokolenia F2 jak i F3 nie wykazała istotnego wpływu żywienia na metabolizm zwierząt. Nie zaobserwowano istotnego zróżnicowania aktywności enzymów wątrobowych – aminotransferazy asparginowej (AST) i alaninowej (ALT) oraz fosfatazy alkalicznej (ALP) we krwi szczurów otrzymujących transgeniczne i tradycyjne formy kukurydzy i soi. W pokoleniu F4 istotnie wyższe, niż w pozostałych grupach wartości ALP zanotowano w grupie otrzymującej tradycyjną kukurydzę i transgeniczną soję. Natomiast w pokoleniu F5 w grupie kontrolnej stwierdzono najwyższy poziom ALT, równie wysoki co w grupie żywionej z dodatkiem obu badanych modyfikowanych genetycznie pasz. Tak więc, zmian w aktywności enzymów wątrobowych nie można było jednoznacznie powiązać ze sposobem żywienia. Żywienie nie miało również istotnego wpływu na poziom cholesterolu ogólnego w surowicy krwi szczurów. Poziom amylazy w surowicy krwi szczurów z pokolenia F2 był nieco wyższy w grupach żywionych tradycyjną kukurydzą w stosunku do grup z kukurydzą transgeniczną (P≥0.05). W przypadku kreatyniny i mocznika, parametrów charakteryzujących czynność nerek nie stwierdzono istotnych różnic pomiędzy grupami doświadczalnymi. Badanie histopatologiczne wątroby, nerek, śledziony, trzustki, dwunastnicy, serca oraz mięśni szkieletowych szczurów nie wykazało znaczących różnic pomiędzy poszczególnymi grupami doświadczalnymi. Nie wykazano obecności transgenicznego DNA w narządach wewnętrznych, krwi, tkance mięśniowej i kale szczurów. Nie stwierdzono negatywnego wpływu badanych pasz zmodyfikowanych genetycznie – soi RR i kukurydzy MON 810 na parametry rozrodcze oraz wskaźniki wzrostowe 5 pokoleń szczurów. Nie wykazano jednoznacznego związku pomiędzy żywieniem zwierząt, a różnicami w parametrach charakteryzujących status metaboliczny i zdrowotny organizmu szczurów w kolejnych pokoleniach. Brak obecności transgenicznego DNA w narządach wewnętrznych, krwi, tkance mięśniowej i kale szczurów, świadczy o wysokiej efektywności jego trawienia oraz braku pasażu wykrywalnych fragmentów transgenów do organizmu zwierząt.

Zakończono badania nad możliwością poprawy efektywności żywieniowej mieszanek paszowych dla drobiu, zawierających wysoki udział suszonego wywaru zbożowego z kukurydzy (DDGS). Przeanalizowano skuteczność dodatków doświadczalnych: enzymów paszowych, zakwaszacza, pre- i probiotyku, ekstraktów ziołowych, chityny oraz zwiększonego udziału wybranych (limitujących) aminokwasów krystalicznych. W ramach badań wykonano dwa doświadczenia żywieniowe – na kurczętach rzeźnych Ross 308 (1-42 dzień życia) i nioskach ISA Brown (26-55 tydzień życia). Stwierdzono, że wysoki udział DDGS w diecie (12 lub 18% - kurczęta brojlery, 20% - nioski) nie miał istotnego wpływu na wyniki produkcyjne kurcząt rzeźnych i niosek. Nie odnotowano także negatywnego wpływu DDGS na wyniki analizy rzeźnej kurcząt oraz jakość treści i skorupy jaj. U kurcząt brojlerów dieta zawierająca DDGS charakteryzowała się natomiast obniżoną strawnością niektórych składników pokarmowych. Wprowadzenie 20% DDGS do diety dla niosek miało istotny wpływ na profil lipidowy żółtek jaj, który to efekt można uznać za niekorzystny z punktu widzenia dietetyki żywienia człowieka. Niektóre z badanych dodatków doświadczalnych pozytywnie oddziaływały na efektywność żywieniową diety z udziałem wysokiego poziomu DDGS. W przypadku kurcząt rzeźnych istotnie polepszenie wskaźników produkcyjnych odnotowano po wprowadzeniu do diety enzymów paszowych, probiotyku, ekstraktów ziołowych i preparatu chityny, natomiast u kur nieśnych – enzymów paszowych, i inuliny. Podobne korzystne efekty wykazano także w odniesieniu do współczynników strawności niektórych składników pokarmowych u kurcząt. U starszych niosek dodatek inuliny miał natomiast korzystny wpływ na niektóre parametry charakteryzujące jakość skorupy jaj.

Zadanie 05-3.00.1

"Wpływ naturalnych czynników aktywnych jelitowo, na efektywność produkcji zwierzęcej"

Cel zadania

poszukiwanie substytutów antybiotyków i kokcydiostatyków, wobec zakazu ich stosowania, określenie wpływu bakterii kwasu mlekowego (LAB) oraz prebiotyków i ich działanie na zwierzęta, wpływ kwasów organicznych na efektywność produkcji zwierzęcej, a także poszukiwanie pasz naturalnych modyfikujących jakość produktów pochodzenia zwierzęcego i żywności w kierunku prozdrowotnym

Opis

Kontynuowano badania, których celem jest poszukiwanie bardziej efektywnych od obecnie znanych bakterii probiotycznych i preparatów zakwaszających treść pokarmową w żywieniu kurcząt brojlerów. W ramach badań wykonano dwa doświadczenia. W latach 2010-11 badano efektywność zootechniczną nowych szczepów bakterii kwasu mlekowego. W 2012 roku podjęto badania nad oceną efektywności żywieniowej preparatów mineralnych i organicznych zakwaszających treść pokarmową kurcząt. Doświadczenie 1 wykonano na kurczętach rzeźnych odmiany Ross 308. W mieszance paszowej zastosowano odpowiednio 0; 0,30; 0,60 i 0,90 % (odpowiednio 0; 3; 6 i 9 g/kg) zakwaszacza. Badano masę ciała 21 i 42 dnia chowu, spożycie i wykorzystanie paszy, śmiertelność ptaków, europejski wskaźnik wzrostu (EWW), cechy poubojowe, wydajność rzeźną. Wykonano dysekcję ptaków oznaczając masę części jadalnych i nie jadalnych. Pobrano krew kurcząt do badań podstawowych wskaźników metabolicznych. Z trzech miejsc przewodu pokarmowego pobrano próbki treści pokarmowej celem wykonania analiz mikrobiologicznych, ze szczególnym uwzględnieniem bakterii Campylobacter. Analizy mikrobiologiczne wykonano w Instytucie Pediatrii Szpitala Dziecięcego Colegium Medicum w Krakowie. Próbki mięsa i krwi przekazano do Centralnego Laboratorium Instytutu Zootechniki. Wyniki badań znajdują się w opracowaniu statystycznym.

W doświadczeniu 2 w miejsce zakwaszacza mineralnego użyto preparatu czoskowego, prowadząc badania w układzie jak powyżej, uznając potrzeby produkcji organicznej i ekologicznej. W mieszance paszowej zastosowano odpowiednio 0; 15,5; 26,3; 39.4 ml/kg paszy naturalnego preparatu czosnkowego o nazwie Allivet. Badano masę ciała 21 i 42 dnia chowu, spożycie i wykorzystanie paszy, śmiertelność ptaków, europejski wskaźnik wzrostu (EWW), cechy poubojowe, wydajność rzeźną. Wykonano dysekcję ptaków oznaczając masę części jadalnych i nie jadalnych. Pobrano krew kurcząt do badań podstawowych wskaźników metabolicznych. Próbki uzyskane w doświadczeniu przekazano do laboratorium.

Kontynuowano badania nad określeniem aktywnych związków, jodu selenu i wapnia w mleku spożywczym oraz produktach pochodnych w Polsce. Zakupiono 77 próbek mleka oraz nabyto próbki maślanki, kefiru, jogurtu i twarogu– łącznie 6 próbek Zakupione próbki zostały przekazane do Centralnego Laboratorium w celu oznaczenia w nich zawartości jodu, selenu i wapnia. W próbkach mleka zebranych w sezonie letnim roku 2011 największą średnią zawartość jodu oznaczono dla województwa zachodniopomorskiego (196,2 µg/l) a najniższą dla świętokrzyskiego (103,20 µg/l) największy współczynnik zmienności wykazywały próbki z Bydgoszczy (0,49), Szczecina (0,47) oraz Łodzi i Kielc (po 0,36), a najmniejszy z Olsztyn (0,11.), Katowic (0,13) i Wrocławia (0,14). Statystycznie istotne różnice w zawartości jodu wystąpiły między mlekiem zakupionym w województwie zachodniopomorskim (196,2) względem mleka zakupionego w województwach; świętokrzyskim (103,2), małopolskim (109,3), podkarpackim (122,8), łódzkim (123,3), opolskim (125,5), lubelskim (140,0), pomorskim (140,0); oraz między warmińsko-mazurskim (162,7) a świętokrzyskim (103,2). W mleku pochodzącym z sezonu zimowego najmniejszą średnią zawartość jodu oznaczono w mleku zakupionym w województwie małopolskim (140,6 µg/l) zaś największą w województwie śląskim (235,5 µg/l). W województwie śląskim zakupiono też mleko o najwyższej zawartości jodu (430 µg/l) co zapewne miało wpływ na fakt, iż próbki zakupione w tym województwie miały największą zmienność. W województwie świętokrzyskim natomiast zakupiono mleko o najniższej zawartości jodu (70 µg/l). Zawartość jodu w próbkach mleka zakupionych w województwie lubelskim były najbardziej wyrównane pod względem zawartości jodu wykazując najmniejszy współczynnik zmienności. Różnice statystycznie istotne w zawartości jodu wystąpiły między mlekiem zakupionym z województwie śląskim (235,5) a mlekiem pochodzącym z województwa małopolskiego (140,6), świętokrzyskiego (149,5), pomorskiego (167,5) i lubelskiego (168,3) oraz między mlekiem pochodzącym z województwa mazowieckiego (209,7) a mlekiem pochodzącym z województwa małopolskiego. Średnia ogólna zawartość jodu w mleku dla całej Polski była zadawalająca i wyniosła 143,2 µg/l przy współczynniku zmienności 0,31 w sezonie letnim 2011. r oraz 182,9 µg/l przy współczynniku zmienności 0,26 w sezonie zimowym. Niepokojące jest jednak to, że nadal zdarzają się próbki mleka o zawartości jodu poniżej 50 µg/l.

Kontynuowano badania, których celem była ocena wpływu dodatku paszowego na bazie glinki kaolinitowej, suszu z owoców aronii czarnoowocowej i fruktooligosacharydu (FOS) na odchów prosiąt ssących. Materiał doświadczalny stanowiło 18 miotów prosiąt pochodzących od loch rasy wbp x pbz będących w 3-4 cyklu reprodukcyjnym. Zwierzęta podzielono na 3 grupy (kontrolną i 2 doświadczalne) po 6 loch w każdej. Dokarmianie prosiąt rozpoczęto od 7 dnia życia mieszanką prestarter. Preparat A o składzie (glinka kaolinitowa) i B (glinka kaolinitowa+aronia+fruktoligosacharyd) podawano w 5, 12, 19, 26 dniu życia w postaci pasty w ilości 6 ml za pomocą aplikatora. Grupa kontrolna otrzymywała placebo (wodę), grupa doświadczalna D1 (preparat A) oraz grupa doświadczalna D2 (preparat B). Mioty pochodzące od loch wszystkich grup kontrolnej (K), doświadczalnej 1 (D1) i doświadczalnej 2 (D2) charakteryzowały podobną liczebnością i masą ciała prosiąt. W 14 dniu życia odnotowano nieistotne statystycznie zróżnicowanie masy ciała prosiąt w grupach żywieniowych jakkolwiek prosięta z grupy kontrolnej (K) były lżejsze w porównaniu do grup doświadczalnych (D1 i D2). Tendencja w zróżnicowaniu masy ciała utrzymała się do końca okresu odchowu prosiąt przy matce tj. do 28 dnia życia. W całym okresie odchowu prosiąt przy matce między 1 a 28 dniem życia, stwierdzono korzystny wpływ zastosowanych dodatków na przyrosty masy ciała prosiąt, w grupach doświadczalnych przyrost masy ciała wyniósł odpowiednio: gr. D1- 240g (+17,6%); gr. D2 – 228g (11,7%) w porównaniu do grupy kontrolnej 204g (0%). Podawanie preparatów w postaci pasty w okresie przebywania prosiąt przy losze ograniczyło ich śmiertelność, która wyniosła odpowiednio: gr. kontrolna 5 szt. (9,6%); D1 2 szt. (3,9%); D2 1 szt. (1,9%). Wyniki analiz biochemicznej i morfologicznej krwi, analizy histochemiczne jelit oraz analizy chemiczne kału są w trakcie opracowania.

Badano możliwości poprawy efektywności odchowu prosiąt we wczesnym okresie życia przez zastosowanie glutaminy i kwasów organicznych oraz zmiany mikroflory treści jelita cienkiego. Przeprowadzono doświadczenie na 24 miotach prosiąt podzielonych na 6 grup po 4 mioty w każdej. Prosięta żywiono w grupie I mieszanką paszową bez dodatków. W kolejnych grupach stosowano dodatek : gr II -1,5% glutaminy, gr III i IV -odpowiednio 0,25% kwasu kaprylowego lub kaprynowego, gr V i VI - 1,5% glutaminy oraz odpowiednio 0,25% kwasu kaprylowego lub kaprynowego. Uzyskane wyniki wskazują, że prosięta otrzymujące dodatek glutaminy do paszy rosły szybciej od prosiąt pozostałych grup (P<0,05). Pozwoliło to na uzyskanie w 70 dniu życia prosiąt cięższych o 2 kg w porównaniu do kontrolnych (P<0,05). Istotnie wyższą masę ciała uzyskały również prosięta otrzymujące w paszy dodatek kwasu kaprylowego (P<0,05). W przypadku dodatku do paszy kwasu kaprynowego prosięta rosły w podobnym tempie jak w grupie kontrolnej i uzyskały taką samą masę ciała. Łączne podawanie w paszy glutaminy i kwasów średniołańcuchowych spowodowało istotne pogorszenie przyrostów prosiąt (P<0,05). Badając pH w poszczególnych częściach przewodu pokarmowego prosiąt stwierdzono, że w żołądku wahało się ono od 2,45 do 2,99, a różnice okazały się nie istotne W dwunastnicy najwyższe pH stwierdzono u prosiąt otrzymujących glutaminę, a najniższe u otrzymujących kwas kaprynowy (P<0,05). W dalszych częściach przewodu pokarmowego (jelito ślepe i okrężnica) pH treści pokarmowej było wyraźnie niższe u prosiąt otrzymujących kwas kaprynowy oraz łącznie glutaminę i oba kwasy.

Zadanie 05-4.00.1

"Poprawa efektywności żywienia i statusu metabolicznego przeżuwaczy na drodze żywieniowej"

Cel zadania

poszukiwanie dodatków paszowych i technologii przetwarzania pasz dla powstrzymania rozwoju schorzeń metabolicznych i utrzymania wysokiej wydajności przeżuwaczy, określenie w jakim stopniu poprawa stosunku białkowo-energetycznego i bilansu kationowo-anionowego wpłynie na wykorzystanie paszy

Opis

Zakończono realizację I etapu badań na trzech krowach zasuszonych z założonymi przetokami do żwacza. Wykazano statystycznie istotny wpływ preparatu „sztucznej śliny” na podwyższenie pH w 4, 6 i 8 godz. pierwszego dnia testu oraz wysoko istotny wpływ tego preparatu na podwyższenie pH w 4 godz. siódmego dnia testu w porównaniu z preparatem Acid-buf. Przy stosowaniu preparatu „sztucznej śliny” wykazano także tendencję do podwyższenia pH treści żwacza w 6 i 8 godz. siódmego dnia testu w porównaniu z preparatem Acid-Buf. Nie stwierdzono natomiast istotnego wpływu ilości stosowanych preparatów na kształtowanie się pH treści żwacza krów. Niezależnie od ilości i rodzaju stosowanego dodatku zakres pH płynu żwaczowego u poszczególnych krów ulegał wahaniom w poszczególnych godzinach testu w granicach fizjologicznej normy. W próbkach płynu żwacza krów otrzymujących dodatek preparatu „Acid-buf” wykazano w 4 godzinie testu istotnie wyższy poziom kwasu masłowego i walerianowego w porównaniu z krowami otrzymującymi dodatek preparatu „sztucznej śliny”. Pomiędzy rodzajami stosowanych preparatów nie stwierdzono natomiast istotnego zróżnicowania w poziomie pozostałych lotnych kwasów tłuszczowych oraz zawartości N-NH3. Nie wykazano również istotnych różnic w poziomie LKT i zawartości N-NH3 w płynie żwacza w zależności od ilości stosowanego preparatu „buforującego oraz w płynie żwacza poszczególnych krów doświadczalnych. W analizowanych próbkach treści żwacza nie stwierdzono zawartości kwasu mlekowego. W ramach II etapu badań rozpoczeto doświadczenie żywieniowe na krowach mlecznych, obejmujące okres od 10 do 100-110 dnia laktacji. Krowy przydzielane są równolegle do trzech analogicznych grup w 10 dniu po wycieleniu. W grupie kontrolnej (K) krowy otrzymują dawkę TMR bez badanych dodatków paszowych. Krowy z grupy doświadczalnej (SŚ) otrzymują identyczną dawkę TMR z dodatkiem „sztucznej śliny” (100 g/dzień/szt.), a krowy z grupy doświadczalnej (AB) identyczną dawkę TMR z dodatkiem „Acid-Buf” (100 g/dzień/szt.). Preparaty podawane są razem z mieszanką treściwą ze stacji paszowej.

W kolejnych badaniach monitoringiem składu mleka objęto stado liczące 700 krów. Na podstawie dokumentacji elektronicznej z wykorzystaniem aparatury Afimilk scharakteryzowano zmiany masy ciała krów, wydajności oraz wartości stosunku tłuszcz/białko w mleku krów w okresie laktacji, uwzględniając okres i kolejność laktacji. Zgromadzono także wyniki badań testowych próbnego udoju. Średnia dzienna wydajność mleka w okresie 305 dniowej laktacji wynosiła około 33 kg. Najwyższa wydajność, wynosząca około 35 kg charakteryzowała krowy w 2-giej laktacji.Wstepne wyniki wskazują, że w okresie do około 20 dnia laktacji krowy są zagrożone ketozą, wynikającą z deficytu energetycznego (wartość stosunku tłuszcz/białko > 1,5). Natomiast w okresie od 60 do 210 dnia 1, 2 i 3-ciej laktacji l, wzrasta zagrożenie kwasicą (wartość stosunku tłuszcz/białko < 1,1). Wstępne wyniki analizy zmian masy ciała krów wskazują, że od początku do 40 dnia laktacji krowy zmiejszały masę ciała o około 27 kg, największe obniżenie charakteryzowało krowy w 2-giej laktacji (około 32 kg). Oszacowano współczynniki korelacji (r) między wynikami analiz składu mleka uzyskanymi w próbnym udoju a wykonanymi przy pomocy aparatury Afimilk. W okresie od 10 do 52 dnia laktacji wartość r wynosiła: dla zawartości tłuszczu 0,68, dla białka 0,27 a dla stosunku tłuszcz/białko 0,43. W okresie sprawozdawczym na podstawie dokumentacji prowadzonej przez zootechnika oraz opiekę weterynaryjną kolekcjonowano dane odnośnie stanu zdrowia krów.

Zadanie 05-5.00.1

"Jakość surowców pochodzenia zwierzęcego i metody modyfikacji ich składu"

Cel zadania

modyfikacja składu surowców pochodzenia zwierzęcego w kierunku zgodnym z wymaganiami dietetyki człowieka

Opis

Kontynuowano badania nad nad jakością i stabilnością oksydacyjną mięsa buhajków rzeźnych. Skompletowano 4 grupy doświadczalne buhajków rasy simental, po 8 szt. w grupie. W dawce żywieniowej, zwierzęta otrzymują kiszonkę z kukurydzy, siano oraz mieszankę treściwą. Po osiągnięciu masy ciała 350 kg, do dawki pokarmowej włączona zostaje witamina E w ilościach 4 -8 ml/dzień/szt. Zwierzęta ubijane są sukcesywnie po osiągnięciu zakładanej masy ciała. Po uboju kontrolowane są parametry jakości mięsa: pH, wodochłonność, barwa, tekstura, kruchość, zawartość witaminy E oraz TBA po 1 3 i 6 mies. przechowywania. Dotychczas uzyskane wyniki poddawane są weryfikacji statystycznej.

Kontynuowano badania nad optymalizacją wartości dietetycznej i odżywczej serów na bazie mleka owczego poprzez dobór komponentów i technologii produkcji. Celem realizowanego etapu była ocena wpływu dodatku nasion kminku, kopru włoskiego lub mieszanki ziół prowansalskich, na jakość i wartość odżywczą serów dojrzewających produkowanych metodą tradycyjną, z masy serowej wysokodogrzewanej (75oC) oraz z masy serowej niskodogrzewanej (37-40oC). Stwierdzono wyższą wydajność sera uzyskuje się z masy wysokodogrzewanej, przy krótszym okresie dojrzewania. Dodatek kminku poprawiał smak i zapach serów.W ocenie konsumenckiej najmniej pożądanym jest dodatek ziół prowansalskich. W badaniach nad określeniem wartości odżywczej serów twarogowych z mleka owczego i owczo-krowiego koagulowanych metodą podpuszczkową i kwasowo-podpuszczkową stwierdzono, że dodatek mleka krowiego w ilości 40% do mleka owczego poprawia konsystencję, strukturę i ogólną ocenę twarogów koagulowanych metodą podpuszczkową. Metoda koagulacji nie wpływa na parametry sensoryczne serów, natomiast kwasowo-podpuszczkowa technologia produkcji zmniejsza zawartość aminokwasów w wyprodukowanym twarogu.

Kontynuowano badania nad wpływem dodatku pokrzywy, mięty i skrzypu do paszy treściwej na wskaźniki produkcyjne oraz cechy fizykochemiczne mięsa gęsi owsianych.Określono masę ciała ptaków w wieku 4, 8, 14 i 17 tyg.,zużycie paszy, cechy fizyczne tuszek (barwa, kształt, budowa, obłożenie i wysklepienie tkankowe mostka),wydajność rzeźną, masę mięśni i tłuszczu w tuszce. Stwierdzono, że zastosowanie dodatku suszonych ziół wpłynęło korzystnie na wyniki odchowu, zdrowotność ptaków, wybarwienie skóry i tłuszczu. Wykazano, że dodatek ziół pozwala na zwiększenie efektywności produkcji gęsi owsianych poprzez zastosowanie wczesnych lęgów i odchowu w okresie braku zielonki.

W badaniach nad stabilnością oksydacyjną tłuszczu i cholesterolu mięsa jagniąt przy tuczu mieszanką z suszonym wywarem kukurydzianym bez lub z suplementacją witaminy E określano wpływ 30% udziału DDGS w mieszance treściwej. Nie stwierdzono wpływu czynnika doświadczalnego na wyniki tuczy, skład chemiczny mięsa oraz ocenę organoleptyczną, wykazano natomiast wzrost zawartość wielonienasyconych kwasów tłuszczowych w lipidach mięsa.

Określano wpływ olei i wybranych dodatków roślinnych w mieszankach dla kurcząt brojlerówna na wyniki odchowu i jakość mięsa. Czynnikami doświadczalnymi był olej lniany w kombinacjach z nasionami amarantusa, suszem rokitnika lub wytłokami z aronii

Pod uwagę brano następujące parametry : wskaźniki odchowu kurczat, parametry nalizy rzeźnej, skład chemiczny mięsa, profil wyższych kwasów tłuszczowych w lipidach mięsa piersi, wskaźniki lipidowe krwi. Przeprowadzono równieżocena sensoryczną mięsa. Nie wykazano wpływu wpływu czynników doświadczalnych na masę ciała kurcząt i zużycie paszy. Obserwowano tendencję do obniżania się zawartości tłuszczu sadełkowego i podskórnego u kurcząt grup doświadczalnych. Wykazano wzrost udziału mięśni piersiowych w tuszce oraz polepszenie zapachu i smakowitości mięsa kurcząt żywionych mieszanką zawierającą olej lniany i nasiona amarantusa. U kurcząt otrzymujących olej lniany i susz rokitnika stwierdzono istotny spadek zawartości cholesterolu całkowitego we krwi.

Kontynuowano badania nad wpływem rodzaju tłuszczu w mieszance paszowej dla świń na jakość tłuszczu i mięsa oraz poziom ekspresji genów związanych z lipogenezą

W doświadczeniu użyto DDGS w kombinacjach z olejem rzepakowym, łojem wołowym, tłuszczem kokosowym enzymami paszowymi i mieszanką ekstraktów ziół.

Określano wydajność rzeźną masę wyrębów, mięsność tusz, powierzchnię oka polędwicy,barwę i wodochłonność mięsa. Uzyskane dane poddawane są opracowaniu.

Zadanie 05-6.00.1

"Walidacja i doskonalenie metod analitycznych pasz oraz produktów pochodzenia zwierzęcego"

Cel zadania

walidowanie metod analitycznych lizyny przyswajalnej w paszach i cholesterolu w surowicy krwi oraz produktach pochodzenia zwierzęcego, jako element niezbędny dla planowanej akredytacji obu metod analitycznych

Opis

Opracowano metodę identyfikacji kwasów tłuszczowych, w tym 4 izomerów skoniugowanego kwasu linolowego (CLA): c9t11, t10c12, c9c11 i t9t11, w oleju lnianym, żółtkach jaj, mleku owczym i serze owczym. Kwasy tłuszczowe wyekstrahowanego tłuszczu były poddane zmydleniu i estryfikacji do estrów metylowych, a następnie ewentualnej derywatyzacji za pomocą MTAD (4-methyl-1,2,4-triazoline-3,5-dione). Ekstrakt samych metylowych (bez derywatyzacji) lub ich adduktów z MTAD (z derywatyzacją) oznaczano metodą chromatografii gazowej z użyciem detektora masowego (GC-MS). Określono bardziej specyficzne niż dotychczas (analizy na jednej kolumnie, detekcja płomieniowo-jonizacyjna- FID), sposoby identyfikacji kwasów tłuszczowych. Analizy wykonano na dwóch kolumnach: typu ZBWax i ZB5. Uzupełniono i zaktualizowano o cztery izomery CLA (w formie estrów metylowych i ich adduktów z MTAD) bibliotekę widm masowych znajdującą się w oprogramowaniu chromatografu, co przyczyniło się do precyzyjniejszej ich identyfikacji. Nie stwierdzono rozdziału adduktów z MTAD na kolumnie typu ZBWax, natomiast na obu kolumnach stwierdzono bardzo dobry rozdział samych estrów metylowych izomerów CLA. Na kolumnie ZBWax izomer t9t11 kwasu CLA i kwas eikozenowy c20:1 (oba jako estry) się nie rozdzielają (interferencje), rozdzielają się natomiast na kolumnie ZB5 (23,1 min. i 25,2 min, współczynnik selektywności=1,09, zdolność rozdzielcza= 8,4). Mimo występujących na kolumnie ZBWax tych samych czasów retencji izomeru t9t11 i kwasu c20:1, oba te związki można zidentyfikować za pomocą detektora masowego. W celu identyfikacji wątpliwych kwasów można więc dodatkowe analizy wykonywać na obu kolumnach wraz z identyfikacją za pomocą detektora masowego, ale lepszym rozwiązaniem jest użycie kolumny ZB5. Do identyfikacji interferencji nie potrzeba stosować derywatyzacji z MTAD. Jednak w bardziej skomplikowanych przypadkach taka derywatyzacja (lub inna) wraz z zastosowaniem detekcji masowej może być konieczna w celu dodatkowego potwierdzenia obecności danego kwasu w próbce.Sposób postępowania opisano w procedurze badawczej Centralnego Laboratorium P 015-3.Wykonano równiez wstępne analizy związków lotnych w próbkach zwierzęcych i roślinnych. Ustalono parametry pracy chromatografu gazowego sprzężonego z spektrometrem masowym- Shimadzu GCMS QP 2010 Plus. Wykonano pierwsze próby ekstrakcji substancji lotnych techniką SPME (Solid Phase Micro Extraction). Sprawdzono włókna polimerowe SPME: 100 μm PDMS (Polydimethylsiloxane), 75 μm CAR/PDMS (Carboxen / Polydimethylsiloxane), 50-30 μm DVB/CAR/PDMS ( Divinylbenzene / Carboxen / Polydimethylsiloxane), 65 μm PDMS/DVB (Polydimethylsiloxane / Divinylbenzene), 85 μm PA (Polyacrylate). Wykonano pierwsze próby analizy materiałów zawierających związki zapachowe, jak: herbata owocowa, jaśmin, perfumy, mięso smażone i gotowane, sery żółte. Zoptymalizowano procedurę przygotowania próbki mięsa, w której pozytywnie oceniono dodatek roztworu soli do próbki przed ekstrakcją związków lotnych. Wykonano również wstępne analizy próbek ślepych i próbek mięsa na zawartość lotnych, potencjalnie zapachowych związków. Następnie przeprowadzono identyfikację substancji i wykonano ocenę statystyczną istotności obecności w mięsie zidentyfikowanych substancji. Rodzaje mięsa, które poddano badaniom, to: wieprzowina, wołowina, baranina oraz mięso kury, nutrii i królika.

Zadanie 05-7.00.1

"Opracowanie nowych metod analitycznych pasz i mieszanek paszowych"

Cel zadania

celem zadań jest opracowanie nowych metod analitycznych dodatków mineralnych do żywienia zwierząt, działalność taka wynika z funkcji laboratorium referencyjnego Krajowego Laboratorium Pasz IZ PIB

Opis

Celem badań było opracowanie metody oznaczania stopnia chelatowania mikroelementów: miedzi, cynku, manganu i żelaza, stosowanych jako dodatki paszowe w formie połączeń organiczno-mineralnych (chelaty). Badano rozpuszczalność preparatów organiczno-mineralnych w celu oceny stopnia chelatowania. W preparatach oraz we frakcji rozpuszczalnej oznaczono zawartości białka ogólnego, miedzi, cynku, żelaza i manganu.

Badania stopnia chelatowania mikroelementów w preparatach (cynk, miedź, żelazo, mangan) wykonano stosując metodę płomieniowej absorpcyjnej spektrometrii atomowej FAAS i metodę potencjometryczną z wykorzystaniem elektrody jonoselektywnej ISE. Metodą ISE badano zawartość jonów Cu2+ we frakcji rozpuszczalnej. Stopień chelatowania miedzi, żelaza, cynku i manganu w chelatach glicynowych, badany metodą FAAS, wyniósł od 93,8% do 99,8%, średnio 97,7%. W przypadku chelatów białkowych (proteiniany) stopień chelatowania był niższy i wyniósł w przypadku miedzi 91,4% (88,4-94,9), cynku 78,5% (70,3-87,7), żelaza 78,6% (77,3-79,9) a w przypadku manganu 82,1%. Stopień chelatowania miedzi w chelacie glicynowym badany metodą potencjometryczną ISE (104%) okazał się zgodny z otrzymanym metodą FAAS (99,8%). W badaniach chelatów proteinianów wpływ matrycy utrudniał stosowanie metody potencjometrycznej z wykorzystaniem ISE. Opracowano stosowną instrukcję postępowania, użyteczną przy badaniu stopnia chelatowania mikroelementów w dodatkach organiczno-mineralnych.

Zakończono badania nad opracowaniem i sprawdzeniem parametrów walidacyjnych oznaczania estru etylowego kwasu ß-apo-8-karotenowego (apoester – żółty barwnik) w mieszankach paszowych, zwłaszcza dla niosek, metodą HPLC z detekcją diodową. Opracowano procedurę oznaczania apoestru. Wykonano badania walidacyjne, określono granice oznaczalności metody LOQ (25 mg/kg) i jej górny zakres (100 g/kg), precyzję w warunkach powtarzalności (1,3 -4,2%) i odtwarzalności wewnątrzlaboratoryjnej (1,8-2,8%), zakres liniowości krzywej kalibracyjnej (od 1,0 μg/ml do 5,6 μg/ml; współczynnik korelacji r = 0.9995), stopień odzysku (98,2-99,3%) oraz niepewność pomiaru (5,5% - 15%). Metoda charakteryzuje się wysoką precyzją i dokładnością. Sprawdzona metoda może być zastosowana przez laboratoria badania pasz, w tym krajowe laboratoria upoważnione do badań pasz w ramach urzędowej kontroli (laboratoria ZHW).

Zakończono badania nad oceną efektywności i skuteczności mieszania pasz wytwarzanych na nośnikach mineralnych. Wykonano badania premiksów w zakresie składników mineralnych takich jak wapń, cynk, miedź i mangan przy różnych masach próbek pierwotnych (50 g i 100g). Rozdzielono składowe techniczne (niejednorodność) i analityczne (niepewność) i porównano z wymaganiami. Ustalono, że do oceny homogeniczności wysokoskoncentrowanych premiksów mineralno-witaminowych należy pobierać 10 próbek pierwotnych o masie 100 g każda. Próbki premiksów do badań mikroelementów powinny być dokładnie rozdrobnione i zhomogenizowane, np. za pomocą młyna planetarno-kulowego.

Opracowano instrukcję upowszechnieniową, pozwalającą w prosty sposób ocenić stopień wymieszania mieszanki paszowej (niejednorodność). Wyniki badań mogą być wykorzystane do rozszerzenia zakresu badania homogeniczności zawartego w instrukcji Głównego Lekarza Weterynarii na premiksy paszowe.

Opracowano prototyp nowej wersji amperometrycznego analizatora. Wykonano dwa egzemplarze aparatu w wersji użytkowej (PAM-3), w którym zmodyfikowano układ elektroniczny i mechaniczny oraz wprowadzono wskazówkowy miernik przepływu prądu podczas miareczkowania, umożliwiający lepszą kontrolę przebiegu miareczkowania i detekcję PK. Dostosowano czułość aparatu do oznaczania chlorków, metioniny i hydroksymetioniny oraz jonów amonowych (azot) celem uzyskania optymalnego, skokowego wzrost prądu w punkcie końcowym. Uzyskano następujące parametry oznaczania chlorków w paszach (MPP, MPU): granica oznaczalności LOQ = 0,25 g/kg; powtarzalność CV = 1,3-2,3%; odzysk R = 99,5%; niepewność rozszerzona pomiaru chlorków U (U=2xu) = 3,2%. Metoda biamperometrycznego miareczkowania chlorków w paszach (PB 27 KLP) i aparat PAM-3 zostały sprawdzone w badaniach certyfikowanego materiału odniesienia CRM 7173 (poprawność metody 99,5%) oraz w badaniach biegłości PT Austria 2012 (z-score = 0,16) oraz PT Premiks 2012 (z-score = 0,0; -0,56). Potwierdzono odporność metody oznaczania chlorków w paszach. Wyniki oznaczania uzyskane przy wykorzystaniu aparatu PAM-3 były porównywalne do otrzymanych przy wykorzystaniu aparatu PAM-2 w roku 2006. W badaniach chlorków w środkach spożywczych uzyskano następujące wyniki precyzji metody (CV,%): musztarda 1,49%, ketchup 0,62%, paluszki solone 4,72%, sól kuchenna 0,21%.W Pracowni KLP w Szczecinie uzyskano następujące wyniki badania chlorków w próbkach środowiskowych (osady, pasze) z wykorzystaniem aparatu PAM-3 w Pracowni KLP w Szczecinie: LOQ - 0,50 g/kg; zakres metody od 0,52 g/kg do 3,68 g/kg; powtarzalność CV - 3,58%; niepewność rozszerzona 7,0%.

Sprawdzono metodę oznaczania metioniny i hydroksymetiony w preparatach i premiksach paszowych i uzyskano następujące parametry: LOQ 3,0 g/kg; zakres metody 3 – 1000 g/kg; powtarzalność od 0,16% do 1,87%; odtwarzalność wewnątrzlaboratoryjna od 0,18% do 1,78%; stopień odzysku od 99,4% do 99,9%, niepewność rozszerzona wg GUM od 2,5% do 4,1%; niepewność rozszerzona wg równania Horwitz’a od 4% do 6%. Uzyskano zadowalajace wyniki sprawdzania miareczkowej metody oznaczania azotu (białka) z biamperometycznym wyznaczeniem PK miareczkowania. Precyzja badania zawartości białka ogólnego w paszach (pszenica, śruta sojowa, mieszanka paszowa, mączka rybna i CRM) była niższa od 2%. Wyniki badań białka ogólnego były zgodne z uzyskanymi metodą Kjeldahla. W przygotowaniu zgłoszenie patentowe dotyczące przyrządu amperometrycznego miareczkowania PAM-3.

Zadanie 06-1.00.1

"Optymalizacja technologii produkcji zwierzęcej"

Cel zadania

doskonalenie technologii chowu zwierząt gospodarskich oraz warunków środowiska hodowlanego dla uzyskania wysokiej jakości i bezpieczeństwa surowców pochodzenia zwierzęcego

Opis

W ramach zadania prowadzono badania nad wpływem żywienia karpia granulatem z makuchu rzepakowego lub ziarnem zbóż na dostępność i przyswajanie przez ryby aminokwasów egzogennych w pobieranym pokarmie. Dwa stawy doświadczalne obsadzono kroczkiem karpia w wieku 2+, o obsadzie 1000 szt./ha. W jednym stawie karpie żywiono ziarnem pszenicy, a w drugi granulatem Polkarp zawierającym 60 % makuchu rzepakowego. W letnim i jesiennym wybrano losowo po 18 karpi.W próbkach pasz, krwi, mięsie i treści pokarmowej karpi oznaczono zawartość aminokwasów. Stwierdzono, że zarówno w mięśniach, jak i w strawionej treści pokarmowej lekkiego karpia handlowego w wieku 1+ z odłowów jesiennych, dominowały kwas glutaminowy, lizyna, kwas asparginowy, leucyna, i arginina. Wykazano stosunkowo dużą zmienność w zawartości argininy w mięsie badanych karpi w porównaniu z pozostałymi aminokwasami, oraz bardzo wysoką zmienność jej zawartości w treści pokarmowej ryb. W surowicy krwi karpi wagowo występowało 32,3 % „specyficznych” aminokwasów nie stwierdzonych w mięsie i treści pokarmowej karpi, wchodzących zapewne w skład struktur białkowych surowicy oraz immunoglobulin. Pozostałe aminokwasy należące do podstawowej grupy tych związków, były zapewne częściowo również produktami przemian białkowych w organizmach, w tym wypadku nie żerujących karpi.

Wykonano również badania nad określeniem wpływu prebiotyku, probiotyku i antybiotyku na wyniki produkcyjne ślimaka szarego (Helix aspersa maxima). Wylęg Helix aspersa maxima przeprowadzono w kuwetach doświadczalnych o obsadzie 400 osobników m2 powierzchni tj. 80 osobników w każdej kuwecie. Od początku przebiegu doświadczenia ślimakom do wody pitnej podawano prebiotyk (Allivet), antybiotyk (Enrofloksacyna 10 %) i probiotyk (Lovit probiotyk) wobec serii kontrolnej doświadczenia bez dodatków do wody. Badano tempo wzrostu wylęgu, tj. końcową masę ciała i średnicę muszli oraz % śmiertelności w poszczególnych seriach doświadczalnych. Badania wykazały, że w 2-miesięcznym chowie kuwetowym, najszybsze tempo wzrostu ślimaka dużego szarego (Helix aspersa maxima) uzyskano po zastosowaniu preparatu czosnkowego Allivet (prebiotyk).

Nie stwierdzono statystycznie istotnych różnic w śmiertelności ślimaków z poszczególnych serii doświadczalnych. Preparat Allivet okazał się również najskuteczniejszy w przypadku chowu towarowego ślimaków w zagrodach ziemnych. Uzyskano tu wyższą wydajność produkcyjną w porównaniu do grupy kontrolnej oraz grup otrzymujących probiotyk Lovit i antybiotyk Enrofloksan.

Określanio wpływ pory doju grup technologicznych krów z uwzględnieniem dobowej wydajności mlecznej i stadium laktacji przy 3-krotnym systemie doju na dobrostan krów oraz wydajność i skład mleka. Prace badawcze zostały wykonane na krowach dojnych utrzymywanych w 5 sektorach obór wolnostanowiskowych boksowych (grupa kontrolna i 4 grupy doświadczalne). Oceniano zachowanie się krów, w którym uwzględniono aktywność ruchową, czas leżenia, częstotliwość wstawania i kładzenia się zwierząt. Wykonano również pomiary dobowej wydajności mleka krów określono skład mleka tj. zawartości tłuszczu, białka i laktozy, a także poziom komórek somatycznych w mleku. Badania etologiczne wykazały wpływ pory doju w powiązaniu z sesją doju na aktywność ruchową, ogólny czas leżenia, krotność kładzenia się i wstawania krów. Średnia liczba kroków wykonywanych w ciągu godziny przez krowy z uwzględnieniem wszystkich grup była najniższa w I sesji. Przyczyną obniżonej aktywności krów w I sesji była pora doby. Pierwsza sesja miała miejsce w godzinach nocnych i wczesnorannych. Natomiast w II i III sesji aktywność ruchowa krów była większa, ponieważ sesja II trwała w ciągu dnia od godzin wczesnorannych do wieczornych, a sesja III od godzin południowych do północy. Ogólny czas leżenia krów był największy w I sesji. Również krotność wstawania i kładzenia się podczas leżenia krów była największa w I sesji. Badania produkcyjne wykazały wpływ pory doju w powiązaniu z sesją doju na wydajność mleczną. Średnia wydajność mleka od krowy z uwzględnieniem wszystkich grup była największa w I sesji. Prawdopodobnie dłuższy czas wypoczynku jak i zmniejszona aktywność krów w I sesji wpłynęły na zwiększoną wydajność mleczną krów. Nie wykluczony jest tu również wpływ rytmu biologicznego (noc-dzień) na wydajność mleczną krów. Zawartość tłuszczu w mleku była najwyższa w II sesji. Natomiast nie odnotowano wpływu pory i sesji doju na zawartość białka i laktozy w mleku.

Zadanie 06-2.00.1

"Dobrostan i higiena zwierząt"

Cel zadania

poprawa poziomu dobrostanu i higieny zwierząt gospodarskich z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawnych, potrzeb zwierząt i efektywności produkcji, a także jakości surowców

Opis

W ramach zadania określano wpływ pastwiskowego utrzymania krów mlecznych na poziom ich dobrostanu i jakość mleka. Przeprowadzono doświadczenie na krowach mlecznych rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej odmiany czarno-białej (phf-cb–79,7%) w okresie pastwiskowym tj. od maja do października. Doświadczenie obejmowało trzy systemy utrzymania krów: bez dostępu do wybiegu i pastwiska – grupa kontrolna (K), z dostępem do wybiegu – grupa doświadczalna (W), oraz korzystające z pastwiska – grupa doświadczalna (P). Krowy z grupy P przebywały na pastwisku około 8-9 godzin dziennie w godzinach od 800 do 1600-1700. Obciążenie pastwiska wynosiło 35 szt∙ha-1. Krowy na pastwisku miały nieograniczony dostęp do poideł pastwiskowych. Przed każdym wypasem oceniano skład florystyczny runi metodą szacunkową wg Klappa oraz wydajność pastwiska metodą Różyckiego. Podczas wyceny pobierano również próbki runi do analiz chemicznych. Na podstawie wyników badań można stwierdzić, iż system utrzymania odgrywa istotną rolę w kształtowaniu dobrostanu krów mlecznych. Wyniki wskazują na korzystne oddziaływanie pastwiskowego systemu utrzymania oraz dostępu do wybiegów na zdrowotność, a tym samym na dobrostan krów. W grupie krów mających dostęp do wybiegów oraz pastwiska zanotowano mniejszą liczbę zachorowań na mastitis oraz kulawizny. Wyniki badań morfologicznych krwi wykazały u krów korzystających z pastwiska podwyższenie najważniejszych parametrów krwi, zwłaszcza białych i czerwonych krwinek oraz stężenia hemoglobiny zarówno w stosunku do pozostałych grup doświadczalnych jak i w porównaniu do wskaźników oznaczonych w krwi pobieranej przed rozpoczęciem wypasu. Ponadto u krów z tej grupy odnotowano statystycznie istotnie niższe stężenie kortyzolu we krwi. Przy żywieniu pastwiskowym uzyskano niższą wydajność mleczną w porównaniu z żywieniem normatywnym dawkami kompletnymi (TMR). Analiza składu chemicznego mleka wskazała, że mleko pochodzące od krów mających dostęp do wybiegów oraz od krów żywionych zielonką pastwiskową cechuje się korzystniejszym składem chemicznym, jakością cytologiczną i wartością odżywczą. Zawiera ono istotnie mniejsze ilości komórek somatycznych. Mleko krów żywionych zielonką pastwiskową charakteryzowało się wyższą zawartością witamin A i E oraz pożądanych w diecie człowieka kwasów tłuszczowych i CLA. Żywienie pastwiskowe w znaczący sposób obniżyło koszty żywienia, koszty zabiegów weterynaryjnych oraz leczenia. Ponadto uzyskano korzystniejsze wskaźniki rozrodu, a tym samym związane z tym niższe nakłady na inseminację krów. Można zatem stwierdzić, że w sprzyjających warunkach produkcyjno-ekonomicznych i przy spełnieniu określonych wymagań paszowych, pastwiskowe utrzymywanie krów mlecznych korzystnie wpływa na ich dobrostan. W przypadku braku możliwości korzystania z pastwisk celowe jest zapewnienie krowom możliwości dostępu do wybiegów.

W ramach działań zmierzających do opracowania założeń technologicznych chowu zwierząt dla uzyskania surowców wysokiej jakości, badano wpływu jaki wywierają różne wielkości najistotniejszych parametrów środowiska bytowego zwierząt na ich reakcję behawioralno-fizjologiczną. Oceniano wpływu zwiększonego o 20, 40 i 60% dostępu powierzchni bytowej na zachowanie się zwierząt (zachowanie stereotypowe, agonistyczne i inne), oraz wskażniki krwi (poziom hormonów stresu, hormonów adaptacyjnych, morfologii i biochemii krwi, poziom immunoglobulin). Badania wykonano w trzech powtórzeniach. Stwierdzono, że w miarę powiększania dostępnej dla zwierząt powierzchni, statystycznie istotny wzrasta zawartości RBC we krwi zwierząt oraz statystycznie istotnie obniża się zawartość ACTH i kortyzolu. Podsumowując uzyskane wyniki stwierdzić można korzystny wpływ powiększania dostępnej dla zwierząt powierzchni na wskaźniki behawioralno-fizjologiczne, jako wskaźniki dobrostanu. W efekcie zestawienia uzyskanych wielkości i parametrów możliwe będzie sklasyfikowanie zarówno reakcji zwierząt jak i odpowiadających za nie standardów środowiskowych.

Kontynuowano badania nad określeniem wpływu systemu utrzymania kur nieśnych na dobrostan i wyniki produkcyjne. Celem kolejnego etapu była ocena stopnia przystosowania kur ras zachowawczych do systemu ściołowego bezwybiegowego, ściołowego z dostępem do wybiegów oraz do warunków odchowu w klatkach wzbogaconych. Badania przeprowadzono na kurkach trzech ras zachowawczych: Sussex, Leghorn oraz Żółtonóżka kuropatwiana. Stwierdzono, że kury rasy Leghorn charakteryzowały się najlepszymi parametrami produkcyjnymi niezależnie od systemu utrzymania. Najgorsze wyniki produkcyjne stwierdzono natomiast u kur rasy Sussex, aczkolwiek ptaki te charakteryzował najkrótszy okres znieruchomienia tonicznego.

Kolejne badania dotyczyły wpływu dodatku ekstraktów ziołowych w systemach pojenia na dobrostan i higienę utrzymania kurcząt brojlerów. Badania przeprowadzono na 480 kurczętach brojlerach Ross 308. Do doświadczenia użyto ekstraktów z trzech mieszanek ziół, z których pierwsza miała działanie antybakteryjne, druga przeciwstresowe, natomiast trzecią stanowiły zioła z mieszanek 1 i 2. Kurczęta brojlery z grupy otrzymującej ekstrakt z trzeciej mieszanki ziół charakteryzowały się najwyższą masą ciała w porównaniu z pozostałymi grupami, dobrym wykorzystaniem paszy, a także niską śmiertelnością w okresie podawania do wody ekstraktu. Ptaki z tej grupy odznaczały się również najniższym poziomem glukozy i cholesterolu we krwi oraz wyższym poziomem kompleksu immunoglobulinowego w porównaniu do kurcząt brojlerów z pozostałych grup.

W ramach zadania określano również poziom dobrostanu świń ras rodzimych, odchowywanych przy minimalnych normach utrzymania. W doświadczeniu wykorzystano 20 loch, 110 prosiąt, 100 warchlaków i 90 tuczników ras złotnicka pstra, złotnicka biała, puławska oraz mieszańce pbz x wbp. Zwierzęta utrzymywano w systemie alkierzowym ze stałym dostępem do wody, żywieniem zgodnie z krajowymi normami w warunkach określonych przez rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 167, poz. 1629 z późn. zm.). Wszystkie lochy były inseminowane nasieniem knurów tej samej rasy. Prosięta odsadzano w 35 dniu ich życia, a tucz trwał do osiągnięcia 100 kg mc. Zwierzęta wszystkich grup technologicznych utrzymywano na powierzchni zalecanej przez zapisy rozporządzenia o minimalnych warunkach utrzymania świń. Grupę kontrolną stanowiły mieszańce pbz x wbp utrzymywane alkierzowo bez ściółki. Stwierdzono, że mieszańce dwurasowe, każdorazowo cechowały się lepszymi wskaźnikami, produkcyjnymi.

Zadanie 06-3.00.1

"Ekologiczna i zrównoważona produkcja zwierzęca"

Cel zadania

celem badań prowadzonych w ramach zadania dotyczącego ekologicznej i zrównoważonej produkcji zwierzęcej jest określenie podstawowych normatywów produkcji niezbędnych dla efektywnego chowu zwierząt w warunkach ekologicznej oraz zrównoważonej produkcji dla uzyskania wysokiej jakości surowców pochodzenia zwierzęcego

Opis

Celem badań prowadzonych w ramach zadania dotyczącego ekologicznej i zrównoważonej produkcji zwierzęcej jest określenie zasad produkcji niezbędnych dla efektywnego chowu zwierząt w warunkach ekologicznej oraz zrównoważonej produkcji dla poprawy dobrostanu, a także uzyskania wysokiej jakości surowców pochodzenia zwierzęcego. Realizowana w 2012 roku tematyka badawcza w ramach dotyczyła drobiu, bydła mlecznego oraz produkcji jagniąt rzeźnych metodami ekologicznymi.

Rozpoczęto realizację badań dotyczących określenia wpływu wieku i rasy kur nieśnych na behawior oraz jakość jaj w chowie ekologicznym. W odchowie metodami ekologicznymi uwzględniono rasy Sussex, Zielononóżka kuropatwiana i Rhode Island Red.

Rozpoczęto również badania, których tematem jest ocena wpływu warunków środowiskowych na jakość mleka i dobrostan zwierząt w ekologicznym chowie krów mlecznych. W okresie sprawozdawczym badano wpływ warunków środowiskowych na behawior, zdrowotność, jakość i efektywność produkcji ekologicznych krów w zależności od sposobu ich utrzymania. Doświadczenie przeprowadzono w sezonie pastwiskowym na krowach mlecznych rasy polskiej czarno białej utrzymywanych konwencjonalnie bez dostępu do pastwiska i wybiegu oraz na krowach utrzymywanych metodami ekologicznymi z dostępem do pastwiska lub wybiegu. W grupie krów, które wychodziły na pastwisko odnotowano wyższą wydajność oraz niższy procent tłuszczu w mleku w porównaniu do krów, które przebywały w tym czasie na wybiegach. Jednak najwyższą wydajność uzyskały krowy utrzymywane bez dostępu do wybiegów i pastwiska. Pomiary ilości ruchu wykazały znacznie większą aktywność ruchową krów korzystających z pastwiska.

Określano optymalną, ubojową masę ciała jagniąt mięsnych, Suffolk oraz owca pomorska utrzymywanych zgodnie z zasadami rolnictwa ekologicznego. Jagnięta odchowywano w systemie ujednoliconego żywienia grupowego, zgodnie z zasadami rolnictwa ekologicznego, a udział pasz treściwych nie przekroczył 40% s. m. dawki/rok. Do 14. dnia życia jagnięta były żywione wyłącznie mlekiem matki. Od 14. dnia do wieku około 70 dni oprócz mleka matki otrzymywały siano łąkowe oraz paszę treściwą. Od miesiąca maja jagnięta przebywały na pastwisku stanowiącym podstawę ich żywienia, z suplementacją śrutą zbożową. Uboje doświadczalnych jagniąt przeprowadzono w dwóch kategoriach wagowych: 25-28 kg oraz 36-39 kg. Stwierdzono, iż jagnięta Suffolk charakteryzowały się lepszymi przyrostami i końcową masą ciała w obu kategoriach wagowych w porównaniu do jagniąt owcy pomorskiej. Wykazano także, że jagnięta grup odchowywanych do niższej kategorii wagowej wyróżniały się wyższą wydajnością rzeźną, przy wysokim udziale wyrębów cennych w półtuszy.

Zadanie 06-4.00.1

"Odnawialne źródła energii w produkcji zwierzęcej"

Cel zadania

określenie możliwości substytucji w produkcji zwierzęcej klasycznych źródeł energii jej źródłami odnawialnymi, zastosowanie rozwiązań energooszczędnych w tym odzysku energii, a także wykorzystania surowców rolniczych dla potrzeb wytwarzania energii

Opis

Kontynuowano badania nad wpływem dodatku komponentów roślinnych na ilość i skład biogazu rolniczego. Zgodnie z harmonogramem badaniom poddano 5 zestawów fermentacyjnych. Jako główne komponenty fermentatów posłużyły odchody pochodzące z bezściołowego chowu królików, norek, lisów, krów mlecznych oraz niosek. Do bilansowania stosunku C/N na poziomie 30/1, posłużyły: gnojowica bydlęca, kiszonka z kukurydzy i słoma. Zawartość s.m kształtowano poprzez rozcieńczenie komponentów gnojowicą bydlęcą. Badania wykonano w mikrofermenterach w sposób ciągły, oddający specyfikę rzeczywistych warunków technicznych biogazowni. Zakres temperaturowy odpowiadał fermentacji mezofilnej tj. 30-370C. Zastosowano proces jednoetapowej fermentacji tj. bez wstępnej hydrolizy i dofermentowania. Stwierdzono, że tempo wytwarzania biogazu oraz zawartość metanu były na wyrównanym poziomie, niezależnie od składu mieszanek fermentatów. Największa różnica zawartości metanu wynosiła 8% i nie była statystycznie istotna. Uzyskane wyniki wskazują tym samym na możliwość udziału surowców energetycznych II generacji (niebędących surowcami spożywczymi, ani paszowymi) w wysokości 75% przy odpowiednim zbilansowaniu wsadu głównie pod kątem C/N.

Rozpoczęto badania nad określeniem możliwości zastosowania alternatywnych źródeł energii w fermowym chowie bydła. Dla osiągnięcia założonego celu wykonano audyt energetyczny fermy krów mlecznych utrzymywanych wolnostanowiskowo w identycznych ogrzewanych i wentylowanych mechanicznie pomieszczeniach. W celu właściwego przebiegu doświadczenia określono także przebieg zewnętrznych warunków nasłonecznienia i przepływu mas powietrza. Odpowiednie grupy kontrolne wyposażono w standardowy sprzęt. Po przeprowadzeniu audytu zakupiono oraz zamontowano moduły fotogalwaniczne oraz wymiennik ciepła.

Zadanie 06-5.00.1

"Oddziaływanie produkcji zwierzęcej na zmiany klimatu"

Cel zadania

szacowanie emisji gazów cieplarnianych z krajowej produkcji zwierzęce, opracowanie metod ich redukcji, a także przeciwdziałania innym szkodliwym oddziaływaniom na środowisko naturalne

Opis

Zakończono realizację badań, których celem było określenie stopnia uciążliwości nawozów organicznych dla środowiska glebowego i wodnego. Określono potencjał biogenny nawozów naturalnych, przesączu glebowego, gleby oraz przeprowadzono analizy składu roślin uprawnych będących plonem z badanych użytków rolnych. Na podstawie uzyskanych wyników przeprowadzono bilans związków biogennych. Stwierdzono, że stosowanie klasycznych metod doglebowej aplikacji gnojowicy oraz obornika prowadzi do znacznych strat związków azotu pod postacią emisji amoniaku. Natychmiastowe przyoranie na gruntach ornych ogranicza te straty. W przypadku stosowania gnojowicy na użytkach zielonych mogą być one jednak znacznie, wyższe sięgając 33% początkowej zawartości azotu. Potwierdzono, iż straty związków azotu powstałe z wymywania mają charakter wprost proporcjonalny do zawartości tego pierwiastka w jednorazowej dawce nawozowej. Stwierdzenie to odnosi się do dozwolonego poziomu 170 kg N/ha. Rozbicie pojedynczej dawki nawozowej na kilka mniejszych w przypadku gnojowicy na gruntach ornych, może ograniczyć wymywanie azotu do środowiska. Pod względem nawożenia fosforem stwierdzono wysoki, bo dochodzący do 50% dawki poziom wymywania tego pierwiastka. Największe straty dotyczą i tym razem gruntów ornych. Najniższy poziom wymywania, ale i najwyższą jego zmienność stwierdzono w przypadku nawożenia potasem. Przyczyną takiego stanu było dość dokładne pokrycie potrzeb pokarmowych roślin uprawnych przez nawożenie, co pozwoliło utrzymać zasobność gleby na pierwotnym poziomie.

Kontynuowano badania nad optymalizacją składu złóż dla potrzeb biofiltracji emisji gazowych z utrzymania trzody chlewnej i drobiu. Określano możliwości redukcji emisji domieszek gazowych powstających z produkcji zwierzęcej poprzez filtrację powietrza wentylowanego z chowu alkierzowego. W okresie sprawozdawczym zgodnie z harmonogramem oznaczono redukcję stężeń związków będących domieszkami powietrza emitowanymi z budynków w utrzymaniu świń. Wszystkie komory klimatyczne, w których utrzymywano tuczniki znajdowały się w jednym budynku i były wyposażone w promienniki podczerwieni w celu ujednolicenia warunków termicznych. Każda komora zasilana była osobnym kanałem wentylacyjnym, którego wlot znajduje się na zewnątrz budynku, poza strefą zrzutu powietrza zużytego. Analizując efektywność redukcji emisji gazowych na drodze biofiltracji w utrzymaniu tuczników, stwierdzono dużą skuteczność tej metody, zależną jednak od rodzaju złoża filtrującego. Największą redukcję emisji uzyskano w przypadku złoża torfowego. Różnica ta była wysoko istotna statystycznie w stosunku do wszystkich grup chemicznych odorów. Największą przydatność tego materiału potwierdzono statystycznie także wobec innych rodzajów złóż. Stosunkowo niewiele mniejszą skuteczność wykazywała również rozdrobniona kora drzew iglastych. Najmniejszą efektywnością filtracji cechowała się natomiast słoma w postaci sieczki. Na uwagę zasługuje przeszło 60% redukcja emisji amoniaku i siarkowodoru w złożach torfowych.

Kontynuowano badania których celem jest opracowanie metod redukcji tlenków azotu w produkcji zwierzęcej. Oznaczono poziomów emisji związków azotu w tym tlenków będących domieszkami powietrza w ściołowych i bezściołowych systemach utrzymania przy pomocy chromatografii gazowej. Przygotowano kolekcję nawozów naturalnych zwierząt doświadczalnych, stanowiska do pomiarów emisji gazowych, oraz rozpoczęto określenie zakresu redukcji emisji poprzez czynniki chemiczne. Jako metody redukcji zastosowano wapnowanie. Zmiany dotyczące związków biogennych spowodowane wapnowaniem pryzm przebiegały w podobnie w oborniku pochodzącym od tuczników i krów. W pryzmach wapnowanych, w stosunku do grup kontrolnych, stwierdzono zmianę pH obornika oraz ograniczenie emisji NH3 i CO2, a także tlenków azotu.

Zadanie 06-6.00.1

"Ekonomiczna i organizacyjna efektywność produkcji zwierzęcej"

Cel zadania

monitorowanie, szacowanie i prognozowanie ekonomicznych mierników oraz parametrów produkcji zwierzęcej z uwzględnieniem specjalizacji gospodarstw, intensywności produkcji oraz mechanizmów wsparcia i innych uwarunkowań rynkowych

Opis

Kontynuowano badania nad wpływem dopłat na kształtowanie się struktury produkcyjno-ekonomicznej gospodarstw, utrzymujących bydło, świnie i owce. W 2012 roku przeanalizowano dane z 91 gospodarstw owczarskich oraz z 99 gospodarstw utrzymujących bydło mięsne.Gospodarstwa zlokalizowane były na terenie województwa podkarpackiego, podlaskiego i dolnośląskiego. Dane gromadzono metodą ankiety bezpośredniej na specjalnie przygotowanym kwestionariuszu.

Średnia powierzchnia w analizowanych gospodarstwach, w którym utrzymywano owce wynosiła około 30,01 ha. W gospodarstwach ”największych” powyżej 50 matek stada podstawowego średnia wielkość sięgała 64ha, w tym zasiewy stanowiły około 21,45ha, a użytki zielone 25,84ha. Powierzchnia własna gospodarstw stanowiła 75,95%, a dzierżawiona 24,05%. Gospodarstwa „najmniejsze” utrzymywały średnio 15,18 matek stada podstawowego, użytkując przy tym średnio 6,80ha UZ i 6,37ha GO. W badanych gospodarstwach wysokość przychodów kształtowana była przez różnego rodzaju dopłaty i subwencje, sprzedaży nadwyżki produkcji roślinnej oraz żywca jagnięcego. Przychody z tytułu „dopłat-płatności” stanowiły średnio 54,21% i były najwyższą pozycją w całej strukturze przychodów niezależnie od skali produkcji. Analizując strukturę dopłat i subsydiów można stwierdzić, że rolnicy otrzymywali środki finansowe w ramach 10 (średnio) różnych „programów/pakietów wsparcia”. We wszystkich analizowanych gospodarstwach owczarskich otrzymywano jednolitą płatność obszarową (JPO). Stanowiącą 32,66% struktury płatności ogółem w Polsce południowej oraz 40,16% w Polsce północno-wschodniej. Drugą lokatę w strukturze „dopłat” po JPO zajmowały płatności rolnośrodowiskowe stanowiąc aż 19,7% niezależnie od regionu. W ramach tego programu najchętniej realizowany był pakiet rolnictwa ekologicznego, szczególnie na południu Polski, gdzie stanowił aż 10% w strukturze płatności ogółem. Realizowało go 30% badanych gospodarstw.

Analizując dane z gospodarstw utrzymujących bydło mięsne ustalono, że średnia powierzchnia gospodarstwa wynosiła około 66,93ha i była ona bezpośrednio skorelowana z wielkością produkcji żywca, która dla całej badanej populacji gospodarstw stanowiła średnio 78,57dt. W badanych gospodarstwach wysokość przychodów kształtowana była przez różnego rodzaju dopłaty i subwencje, sprzedaż żywca wołowego oraz nadwyżki produkcji roślinnej. Przychody z tytułu „dopłat-płatności” stanowiły średnio 43,17% i były najwyższą pozycją w całej strukturze przychodów, niezależnie od skali produkcji. Uwzględniając wielkość produkcji, wsparcie finansowe kierowane kanałami pozarynkowymi było najbardziej widoczne (47,73%) w gospodarstwach najmniejszych produkujących do 50dt żywca rocznie.Większość jednak pozyskanych środków finansowych rolnicy przeznaczają na zakup środków produkcji, w zależności od skali produkcji waha się to od 28,49% do 39,18% (średnio 32,73%).

Reasumując, należy stwierdzić, że rolnicy utrzymujący bydło mięsne a także owce są najbardziej kreatywną grupą co do pozyskiwania różnorodnych funduszy mogących poprawić konkurencyjność i dochodowość ich gospodarstw.

Kontynuowano badania, których celem była analiza struktury kosztów produkcji mleka, miesa i jaj w gospodarstwach ekologicznych. Przeprowadzono analizy w 154 certyfikowanych gospodarstwach ekologicznych lub w okresie przestawiania, wyspecjalizowanych w produkcji wołowiny (45), mleka (63) i jaj (46). W gospodarstwach utrzymujących bydło mleczne, dominującą rasą był Simental 62,07 %. Średnia wydajność mleczna krów wynosiła 3830,08 l rocznie na jedną krowę ,przy średniej zawartości białka 3,31 %, tłuszczu 3,88 % i liczbie komórek somatycznych na średnim poziomie powyżej 204 tys. szt. Krowy użytkowano średnio ok. 9 lat. Skuteczność zacieleń krów była na poziome 84,03 %. Koszty bezpośrednie (54,14 %) i koszty pośrednie (45,86 %). Koszty pasz stanowiły 90 % kosztów bezpośrednich i 48,76 % kosztów całkowitych. Koszty pasz w przeliczeniu na: 1 krowę wynosiły 2961,21 zł., natomiast w przeliczeniu na 1 l mleka 0,77 zł. W grupie krów mięsnych dominującą rasą była Limousine (LM) 24,44 %. Średnio w gospodarstwie utrzymywano 10,80 szt. krów mięsnych w ciągu roku. Szacunkowa wydajność mleczna krów mięsnych wynosiła 2633,24 l rocznie na jedną krowę. Krowy użytkowano średnio ok. 8,70 lat. Skuteczność zacieleń krów mięsnych była na poziome prawie 83,57 %. Średni czas opasu trwał ponad 473 dni do końcowej masy ciała 544 kg. Średnie dobowe przyrosty m.c.w okresie opasu 845 g/dzień. Koszty bezpośrednie kształtowały się na poziomie 48,27 %, koszty pośrednie na poziomie 51,73 %. Koszty pasz stanowiły 87 % kosztów bezpośrednich i 42 % kosztów całkowitych. Koszty: pasz własnych z produktów nietowarowych (57,31 %), pasz własnych z produktów towarowych (33,24 %), pasz pochodzących z zewnątrz gospodarstwa (7,19 %), produktów ubocznych (2,26 %). Koszty pasz na: jedną krowę 4042,81 zł., na 1 kg żywca 8,10 zł, koszty bezpośrednie na: jedną krowę 4587,13 zł, na 1 kg żywca 9,01 zł.

Do ekologicznej produkcji jaj wykorzystywano głównie rasy: Zielononóżka kuropatwiana 21,05 %, Karmazyn 13,16 % oraz kury wielorasowe (mieszańce) 42,1 %. Obsada ptaków na 1m2 wynosiła śr. 2,9 szt. Padnięcia na poziomie ponad 4,7 %. Średnio zużywano 150,8 g paszy na kurę i 311,9 g na 1 jajo

Kontynuowano badania nad czynnikami determinującymi poziom i strukturę kosztów w gospodarstwach biorących udział w programie ochrony zasobów genetycznych. W 2012 roku badaniami objęto łącznie 119 gospodarstw utrzymujących rasy rodzime owiec, bydła oraz świń. W obrębie gospodarstw biorących udział w programie ochrony zasobów genetycznych owiec, dominującą rasą zachowawczą była owca wrzosówka. Owce tej rasy utrzymywano w 61,19% gospodarstw co stanowiło 62,83% całej populacji owiec. W gospodarstwach bio-rących udział w programie ochrony zasobów genetycznych świń, 86% całej populacji loch stanowiła rasa puławska. Lochy objęte „płatnością” z programu ochrony zasobów genetycznych stanowiły 84,62%. Wybrane do analizy, gospodarstwa objęte programem ochrony zasobów genetycznych bydła, utrzymywały wszystkie cztery rasy rodzime objęte „dotacją”.Najczęściej utrzymywaną rasą była polska czarno-biała. W strukturze wartości produkcji gospodarstw uczestniczących w programie ochrony zasobów genetycznych owiec dominowała sprzedaż żywca jagnięcego. Wśród gospodarstw utrzymujących owce ras rodzimych wartość produkcji przypadającej na 1 gospodarstwo w 2011 roku wyniosła 26 141,11 zł i była na zbliżonym poziomie również w 2012 roku. W strukturze procentowej przychodów ogółem badanych gospodarstw wartość produkcji owczarskiej wyniosła odpowiednio 15,25% i 21,68%. Należy zauważyć, iż przychody z tytułu produkcji owczarskiej stanowią stosunkowo niski udział w porównaniu z innymi uzyskiwanymi przez gospodarstwa. W przychodach, najwyższy udział przypadał na dopłaty i subsydia, które wynosiły odpowiednio, 68,77% (2011r.) i 65,91% (2012r.). Średnio w 2011 roku jedno gospodarstwo utrzymujące owce ras rodzimych uzyskało łącznie 117 893,20 zł wsparcia finansowego z czego 23 753,14 zł przypadło na wariant 7.3. Nadwyżka bezpośrednia na jedną matkę w gospodarstwach utrzymujących rasy rodzime była wartością ujemną w całym okresie badań. Wartość produkcji owczarskiej nie pokryła kosztów bezpośrednich poniesionych na jej wytworzenie. Dopłaty uzyskane przez gospodarstwa uwzględnione w dochodzie zrekompensowały straty poniesione z produkcji jagnięciny. W strukturze wartości produkcji gospodarstw uczestniczących w programie ochrony zasobów genetycznych świń dominowała sprzedaż tuczników. Wartość produkcji żywca wieprzowego stanowiła znaczący udział w strukturze przychodów gospodarstw. Natomiast płatności i subsydia stosunkowo niewielki tj. powyżej 11%. Wariant 7.4 (zachowanie lokalnych ras świń) pakietu 7 (Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie) w przychodach gospodarstw stanowił 2,95% (2011r.) i 2,70% (2012r.). W badanych gospodarstwach koszt bezpośredni wyprodukowania 1kg żywca wieprzowego wyniósł średnio 3,81 zł (2011r.) i 3,78 zł (2012r). Wyliczona nadwyżka bezpośrednia na 1kg żywca wieprzowego wyniosła średnio 0,66 zł w 2011 roku i 2,20 zł w 2012 r. Wśród gospodarstw uczestniczących w programie ochrony zasobów genetycznych bydła wartość produkcji przypadającej na 1 gospodarstwo w 2011 roku wyniosła 75 862,64zł. Średnio w 2011 roku jedno gospodarstwo utrzymujące krowy ras rodzimych uzyskało łącznie 61 124,73zł wsparcia finansowego z czego 9 403,95zł przypadło na wariant 7.1 (zachowanie lokalnych ras bydła) pakietu 7 (Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie). Płatność z tego tytułu stanowiła 6,23% w strukturze przychodów gospodarstw w 2011 roku. W 2012 roku nastąpił wzrost o 4,64 punktu procentowego w strukturze przychodów płatności z tytułu zachowania lokalnych ras bydła. We wszystkich grupach gospodarstw dominującą pozycję w strukturze ogółem kosztów bezpośrednich stanowiły koszty pasz. Najwyższy ich udział odnotowano w gospodarstwach utrzymujących świnie.

 
© 2008-2017 Instytut Zootechniki PIB (National Research Institute of Animal Production)
Koło Wędkarskie PZW w Oleśnicy pzw.wolesnicy.info - Strona Koła Wędkarskiego w Oleśnicy (świętokrzyskie)
Odpowiedz na wyzwania (konkursy), głosuj, wygrywaj nagrody

Ta strona używa cookies i podobnych technologii. Szczegóły znajdziesz w Polityce Prywatności.